Samenvatting WRR Rapport: Naar de kern van de Rechtsstaat

-
13 Flashcards en notities
0 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "WRR Rapport: Naar de kern van de Rechtsstaat". De auteur(s) van het boek is/zijn Onbekend. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

Samenvatting - WRR Rapport: Naar de kern van de Rechtsstaat

  • 1 Internationalisering en de Rechtsstaat

  • Interne Soevereiniteit: het hoogste gezag in een staat. Gezag van buiten de staat heeft geen invloed op het gezag.

    Externe Soevereiniteit: Internationale organisaties hebben invloed op het interne gezag. 

    Besluiten en afspraken van internationale organisaties dienen te worden goedgekeurd door de nationale staten voordat zij effect kunnen sorteren. Er is dus geen sprake van de aantasting van nationale soevereiniteit. Indirect wel: omdat de afspraken dienen te worden geïmplementeerd in de nationale rechtsorde.  

  • 1.1 EVRM

  • Interpretatiemethode EVRM:
    Het Europese Hof hanteert een dynamische uitleg van het EVRM --> het EVRM is een levend instrument dat naar de huidige omstandigheden moet worden gelezen. Op staten ligt de verplichting om tekortschietende wetgeving aan te passen. 



  • Margin of appreciation:
    Begrenst de macht van het Hof. Op deze manier kan recht worden gedaan aan de diversiteit van politieke, economische, sociale, culturele en religieuze situaties in de verschillende landen. 
  • Omgang van de Nederlandse rechtspraktijk met het EVRM
    In Nederland hebben we een monistisch stelsel, dus uitspraken van het Europees Hof hebben direct invloed op de Nederlandse rechtsorde. 

    Sommige bepalingen hebben een horizontale werking. Dit betekent dat bepaalde grondrechten kunnen worden ingeroepen tegen andere burgers. Slechts enkele regels hebben horizontale werking, de rechter is terughoudend. Het verdrag is ten eerste geschreven voor de verhouding overheid-burger. Zo worden botsende grondrechten claims vermeden. 
  • Wanneer Nederlandse wetgeving strijdig is met het EVRM is de rechter geneigd tot verdragsconforme uitleg. De wetgever werkt vaak met weinig reserve mee aan de doorwerking van het EVRM
  • Het EVRM beperkt het gedrag van de Nederlandse wetgever om autonome regels vast te stellen; de wetgever is gebonden aan de grenzen die het verdrag stelt.
  • 1.2 Globalisering en de groei van de Internationale rechstorde

  • Rechtsstaat beperkt de macht van de staat én legitimeert de inzet van macht om de vrijheid van het individu te waarborgen. Echter gebeurtenissen elders en grensoverschrijdende contacten hebben invloed op de macht van de staat op het eigen grondgebied. Staten maken onderling afspraken en de hieruit voorkomende verplichtingen kunnen ertoe leiden dat de interne soevereiniteit (beleid) wordt beperkt. 

    Zo zijn er bevoegdheden aan supranationale organisaties toegekend om bindende rechtsregels te maken. Internationale rechters zien toe op de uitvoering van deze regels en op de toepassing daarvan. De exclusiviteit van nationale rechtsstelsels is doorbreken en de verwachting is dat deze trend zich voort zal zetten. Steeds meer zaken hebben namelijk een grensoverschrijdend karakter.  
  • Gevolgen van globalisering voor de Nederlandse rechtsstaat
    1. Versterking van de positie van de rechter (de uitleg van internationale rechtsregels is voorbehouden aan de rechter.
    2. Verzwakking van de positie van de nationale wetgever: bevoegdheden verschuiven naar internationale organen.
    3. Verzwakking van het parlement, versterking van de regering. De regering onderhandeld over de internationale regelgeving. De rol van ambtenaren op het onderhandelingsproces is erg groot. 
    4. De rechtsstatelijke positie van de burger wordt vergroot, doordat er meer middelen zijn om zijn grondrechten te beschermen. Maar de wetgeving komt minder democratisch tot stand dan de nationale wetgeving. Dit leidt tot een verzwakking van zijn positie. 
  • Maar de nationale staat blijft invloed houden. De nadere formulering, toepassing, interpretatie en handhaving van internationale regels gebeurt door nationale staten.
    Zonder een goed werkend nationaal systeem, kan ook de internationale rechtsorde niet goed functioneren. Bijna alle internationale rechtsregels veronderstellen dat nationale rechtsstelsels hen ondersteunen. Daarnaast moeten overheden en staten in steeds sterkere mate met elkaar samenwerken. Criminaliteit, economisch verkeer, milieu, veiligheid vergen intensieve relaties tussen staten. Tot slot kan de internationale rechtsorde enkel een duidelijke legitimiteit verkrijgen indien zij gebaseerd is op een vorm van erkenning van de nationale staat.
  • 3 Individualisering, burgerschap en rechtsstaat


  • Individualisering van de burger: burgers zijn zelfstandiger ten opzichte van hun sociale omgeving. 
    Diversificatie: ten aanzien van de overheid manifesteren zij zich als kiezer, onderdaan, coproducent van beleid en als klant.  
    Voor de rechtsstaat hebben individualisering en diversificatie van het burgerschap drie belangrijke gevolgen.  
    1. Toenemende interactie tussen burger en overheid: een veelheid van ingebrachte persoonlijke belangen dient te worden overwogen ten opzichte van publieke belangen.
    2. De overheid heeft meer moeite met hiërarchische sturing. Burgers verwachten een horizontale benadering en doordat de burger kritischer is geworden, kost het de overheid meer moeite om de burger te overtuigen. 
    3. Burgers willen meer outputlegitimatie: kwaliteit, doeltreffendheid en doelmatigheid.  
  • 4 De plaats van de rechterlijke macht in de rechtsstaat

  • Evenwicht
    Men kan beter spreken over een evenwicht van machten dan een scheiding der machten: rechters voeren administratieve taken uit en nemen deel aan rechtsvorming. 
  • Beroep op de rechter
    De rol van de rechter is veranderd. Van wetstoepasser werd de rechter wetsuitlegger, vertolker en later mede-rechtsvormer.
    De rechtsstaat is veranderd tot een democratische en sociale rechtsstaat. Hierdoor zijn de overheidstaken gegroeid. Zo kwam er bij burgers behoefte aan een beroep op rechterlijke controle op politieke en bestuurlijke machtsuitoefening. De groei van de bestuursrechtspraak is hiervan een voorbeeld.
    Juridisering: het recht krijgt een meer centrale plaats in de samenleving. ook de rechter krijgt meer invloed. Voor het bestuur is de juridisering een probleem. Het belemmert de slagvaardigheid.
  • 4.1 De rechter in de trias politica

  • Een te grote invloed van de rechter wordt als problematisch ervaren, omdat zij niet gekozen zijn en daardoor geen democratische legitimiteit hebben.
    Angst voor juridisering: de burger en zijn advocaat stappen naar de rechter. De rechter legt zichzelf geen zaken voor. De rechter is verplicht de Nederlandse wetten aan Europese verdragen te toetsen, waardoor vaker dan vroeger dergelijke wetten en daarop gebaseerde bestuursbesluiten sneuvelen. De toegenomen invloed van de rechter is mede een gevolg van de door politiek, bestuur en wetgeving gewenste internationalisering.
    Rechterlijke procedures vertragen het beleid en leiden tot verspilling van tijd en geld.
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.