Samenvatting SMW - college 3

-
22 Flashcards en notities
2 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Samenvatting - SMW - college 3

  • 3 Sociologische Theorieën van ziekte en zorg

  • Welke theoretische perspectieven zijn er op ziekte en zorg?
    -Functionalisme (Talcott Parsons - jaren 50-60)
    -Symoblisch interactionisme (Freidson - jaren 60-70)
    -Marxistisch perspectief (jaren 70)
    -Sociaal constructivisme (jaren 80-90)
  • Als wat werd ziekte gezien?
    Als een sociale afwijking
    -In veschillende tijdsperiodes wordt relatie tussen menselijke actie & sociale structuur anders geduid: ook sociologische theorie is product van tijd en plaats.
  • Wat houdt het Functionalisme in?
    Theoretisch perspectief op ziekte en zorg van Parsons in de jaren 50-60.

    -Ziekte verstoort het evenwicht van het sociale system, vandaar het central belang van de geneeskunde als regulerend mechanisme van het sociale systeem.


    -Ziekte als onvermogen (om gezond te blijven) (= verlies):
    -Ziekte als motivatie tot afwijking (= winst)
  • Wat is ziekte als onvermogen?
    -Ziekte wordt gezien als onvermogen om normale rollen in samenleving te vervullen.
    -Samenleving street naar herstel van het sociale evenwicht
    -Omschrijving van de zieke-rol
    -Geneeskunde: sociale controle
  • Waarvoor wordt ziekte als gemotiveerde afwijking gebruikt?
    -Ziekte als gelegitimeerde ontsnapping aan de druk van alledag
    -Terugekeren naar afhankelijkheid en passiviteit van de kindertijd
    -Ziekte als opzettelijke, maar onbewuste terugtrekking uit de sociale verplichtingen
  • Waaruit bestaat de zieke-rol volgens Parsons?
    Rechten van de zieke:
    -Vrijstelling normale rolverplichtingen
    -Geen verantwoordelijkheid voor de ziekte: zieke heft recht op verzorging.

    Plichten van de zieke:
    -Wens om (snel) beter te willen worden
    -Zieke moet hulp zoeken en advies opvolgen
  • Wat is de relatie van de zieke-rol met de artsenrol?
    De rechten van de zieke-rol zijn afhankelijk van de plichten:
    samen willen werken met deskundigen om beter te worden
    -Voorwaardelijke legitimatie

    Artsenrol is spiegelbeeld van zieke-rol:
    -Arts moet patient helpen
    -Arts als autoriteit (ouder)
  • Wat is de functie van de zieke-rol?
    Sociale controle

    Deze heeft een:
    Isolerende functie
    -Door zieke-rol wordt deviantie gekanaliseerd


    Reïntegratieve functie
    -Door zieke-rol wordt het mogelijk rollen weer te vervullen


    Resultaat:
    Het door ziekte verstoorde evenwicht wordt weer in balans gebracht.
  • Wat is de zieke-rol als ideaaltype?
    Ideaaltype is een gedachtenconstructie:
    omschrijving van typerende, essentiële karakteristieken; geeft algemene verwachtingen van de 'ideale' patient weer

    niet bedoeld als een beschrijving van de werkelijkheid
  • Welke kritiek is er op het ideaaltype zieke-rol?
    -Geen aandacht voor variatie in de zieke-rol:
    bv door aard, Ernst en duur van de ziekte (bv chronische ziekte, terminale kanker)

    -Eenzijdige visie op geneeskunde: uitgaande van consensus en harmonie
  • Wat is ziekte volgens Freidson?
    Afwijkend gedrag, maar deviant gedrag is een relatief begrip.

    Het is niet de eigenschap van mensen, maar het resultaat van wisselwerking / onderhandeling
  • Wat is ziekte als professionele constructive?
    -Onderscheid tussen lekendefinities en professionele definities
    -Professionele definities leggen meer gewicht in de schaal
    -De arts heft de macht om ziekte te creëren, de arts is een morele ondernemer volgens Freidson
  • Hoe ziet de sociale constructie van ziekte eruit?
    Ziekte is niet enkel resultaat van professionele constructie, maar ook een sociale constructie: maatschappelijke reactive op ziekte spelt belangrijke rol.

    Voorbeeld: stigma


    Zieke-rol volgens Feidson afhankelijk van verantwoordelijkheid, Ernst en ligitimiteit van de ziekte.
  • Wat is ziekte als onderhandeling?
    Binnen deze visie op ziekte staat botsing tussen liken- en professionele definities central: arts-patient relatie is onderhandeling tussen twee werelden.

    Strategische interactie: zowel arts als patient proberen doelen te bereiken, patient is actieve partner.
  • Wat is de marxistische benadering van ziekte en zorg?
    Hierbij gaat het vooral om de vraag hoe sociale ongelijkheid in de samenleving ziek maakt.

    Ziekte als verlies
    Ziekte als uitbuiting
  • Wat is ziekte als verlies volgens de Marxistische benadering?
    Gezondheid is resultaat van evenwicht tussen stress en sociale steun (kwetsbaarheidsmodel)

    Risico op ziekte is gekoppeld aan sociale posities / sociale ongelijkheid: deze geven stress


    Sociale steun kan dit neutraliseren
  • Wat is ziekte als uitbuiting volgens de Marxistische benadering?
    Ziekte is het gevolg van kapitalistische productiewijze (bv vervuiling, arbeidsomstandigheden etc.)

    Ziekte wordt verder uitgebuit door de medische professie


    Rol van medische professie is sociale systeem handhaven


    Geneeskunde individualiseert een social problem, helpt zieken te controlen
  • Wat is medicalisering?
    Macht van de professie die steeds verder uitgebreid wordt.

    Het process waarbij het menselijk bestaan steeds meer ggeplaatst wordt in het perspectief van gezondheid en ziekte.


    Negatieve consequentie: iatrogenese
  • Wat is social constructivisme?
    Een vorm van wetenschapskritiek

    Reactie op 'verzakelijking' geneeskunde en claim op 'objectieve' kennis en wetenschap


    Medische kennis wordt gezien als een social constsruct; een 'belief system' als andere


    Kennis is niet universeel, vaststaand of neutraal, maar verandert voortdurend in antwoord op sociale verhoudingen
  • Wat is de definitie van social constructivisme?
    Visie dat wetenschappelijke kennis en biologische discoursen over het lichaam, ziekte en gezondheid geproduceerd worden door subjectieve, historisch bepaalde menselijke belangen; en bovendien onderhevig zijn aan voortdurende verandering en herinterpretatie.
  • Welke belangrijke voorlopers zijn er op het social constructivisme?
    -Labeling theorie
    -Analyse van Freidson over macht van de medische professie

    Verschil:
    Freidson stelde de medische kennis zelf niet ter discussie


    Overeenkomst met marxisme:
    Kritische houding ten opzichte van het heersende systeem


    Verschil met marxisme:
    Vooral een academische stroming
  • Welke kenmerken heft het social constructivistisch model?
    -Problematiseren van de werkelijkheid: ziekte bestaat niet 'los' van de definitie, maar alleen als deze wordt 'ontdekt'; ziekte wordt 'uitgevonden'.

    -Wetenschappelijke feiten worden gecreëerd door een sociale gemeenschap waarin kennis wordt geproduceerd / discourse.


    -Medische kennis reflecteert heersende politieke / sociale verhoudingen (is niet neutraal; instrument sociale controle)


    -Voorbeeld: technologie is product en producent van sociale relaties
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Voorbeelden van vragen in deze samenvatting

Welke theoretische perspectieven zijn er op ziekte en zorg?
2
Als wat werd ziekte gezien?
2
Wat houdt het Functionalisme in?
2
Wat is ziekte als onvermogen?
2
Pagina 1 van 6