Samenvatting Praktische ethiek : van dilemma naar standpunt

-
ISBN-10 9059315715 ISBN-13 9789059315716
428 Flashcards en notities
11 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "Praktische ethiek : van dilemma naar standpunt". De auteur(s) van het boek is/zijn Alexander von Schmid. Het ISBN van dit boek is 9789059315716 of 9059315715. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - Praktische ethiek : van dilemma naar standpunt

  • 1 Het ethische perspectief

  • Wat is ethiek?
    Een zaak van normen en waarden
  • 1.1 Waarom ethiek?

  • Ethiek is een zaak van normen waarden

    Normen zijn abstract, grote ideëen. Voorbeeld: rechtvaardigheid, betrouwbaarheid

    Waarden zijn concreet, maar als hinderlijk ervaren. Voorbeeld: niet liegen, op tijd komen

     

    Waarom houden wij ons aan de waarden die ons af en toe worden verplicht of opgedrongen?

  • Ethiek

    Normen en waarden


  • Is "Je mag niet liegen" een norm of een waarde?
    Een norm
  • Ethiek is een zaak van normen en waarden. Waarden zoals rechtvaardigheid en betrouwbaarheid zijn echter voor veel mensen abstracte zaken: grote ideeën waar je in het dagelijks leven niet veel mee kan. Normen, zoals 'je mag niet liegen' en 'je moet op tijd komen', zijn wél concreet, maar worden ook door veel mensen als hinderlijk ervaren. Ze vertellen je wat je wel en niet mag doen en dat is maar lastig.
  • Rechtvaardigheid en betrouwbaarheid zijn voorbeelden van?
    Waarden
  • Maar zouden we ons eigenlijk iets moeten aantrekken van normen? En wat moeten we nu eigenlijk met waarden? Waarom doen we niet gewoon of de ethiek helemaal niet bestaat? We denken er gewoon niet aan. Dat zou het makkelijkste zijn.
    Maar zo simpel is het niet. Het komt immers regelmatig voor dat andere mensen ons dwingen om bepaalde normen te volgen, eventueel onder dreiging van straf of andere onaangename zaken.
  • Vormen normen dan een vorm van groepsdwang of onderdrukking? Is ethiek simpelweg iets waar we maar mee hebben te leven omdat anderen dat van ons eisen? En moeten we daarom in de studie een vak ethiek doen?
    Of is er misschien een betere reden om ons met ethiek bezig te houden?
  • 1.2 Ethiek en geluk

  • Het doel van het menselijk bestaan is geluk.

    Ieder levensgeluk is van mens tot mens verschillend.  (Geluk in persoonlijke zin)

    De grenzen en grote lijnen zijn bij iedereen het zelfde. (Geluk in interpersoonlijke zin)

    Gezondheid, inkomen, werk, een harmonisch gezinsleven, persoonlijke vrijheid, een sociaal netwerk en het geloven in een levensfilosofie of religie kunnen essentieel zijn. Deze zaken kunnen wij noodzakelijke voorwaarden voor levensgeluk noemen. Wie ze heeft hoeft niet perse gelukkig te zijn, maar iemand die ze niet heeft, is over het algemeen wel ongelukkig. (Layard, psycholoog)

    Inclusive fitness is afhankelijk van een aantal basis behoeften. De behoefte van seks leidt weer tot de behoefte tot schoonheid, uiterlijke verzorging, geestelijke ontwikkeling. (Bernard, psycholoog)

    Aan de hand van de menselijke drijfveren is er een piramide van de menselijke behoeften ontwikkeld. (Piramide van Maslow)

     

    Je moet geluk zien als twee dingen: Tijdelijk geluk en langer termijn geluk. De meesten dingen dragen bij aan je geluk in je leven. Ze zijn niet het geluk. Alles bij elkaar maakt iemand een gelukkig mens. Dit betekent niet dat we al het pijn en leed moeten ontwijken. We leren ervan en zorgt ervoor dat we dingen anders gaan bekijken dan dat we normaal zouden doen. 

  • Een goede reden om ons met ethiek bezig te houden, is het verlangen om een goed leven te leiden, kortweg om gelukkig te zijn. De titel van het eerste hoofdstuk van de Ethica van Aristoteles - één van de eerste werken over ethiek, geschreven door een man die er niet van hield om om zaken heen te draaien - is in dit opzicht veelzeggend: het doel van het menselijk bestaan is geluk.
  • Opvattingen naar geluk als 'welzijn op lange termijn'

    Ethica Aristoteles (384 v chr) : doel van menselijk bestaan is geluk

    Maslow (1908) : behoeftenpiramide

    Bernard, Mills, Walsh (2005) : inclusive fitness

    Veenhoven (2004) : the overall enjoyment of your life as a whole

  • Gek genoeg is geluk een zeer persoonlijke zaak waar tevens veel algemeens over te zeggen valt. Gezondheid is een persoonlijke zaak, maar ondanks het feit dat de gezondheid van ieder mens anders is, is er toch een aantal algemene regels te geven die ons in staat stellen om ongeveer te bepalen hoe het met iemands gezondheid is gesteld. Hoewel de exacte gegevens van ieders gezondheid vaak van elkaar verschillen, zijn de grenzen waartussen deze gegevens zich moeten bevinden bij vrijwel iedereen gelijk. Je kunt gezondheid in strikt persoonlijke zin dus onderscheiden van gezondheid in interpersoonlijke, algemene zin. Zo is het ook mogelijk dat de precieze details van ieders levensgeluk van mens tot mens verschillen (geluk in persoonlijke zin), maar dat de grote lijnen en grenzen bij vrijwel iedereen hetzelfde zijn (geluk in interpersoonlijke zin).
  • Wat zijn die grote lijnen dan? Richard Layard verwijst in zijn boek Happiness: Lessons from a new science naar grootschalig onderzoek over menselijk geluk dat een aantal treffende overeenkomsten tussen mensen laat zien. Vrijwel alle deelnemers geven aan dat gezondheid, inkomen, werk, een harmonisch gezinsleven, persoonlijke vrijheid, een sociaal netwerk en het geloven in een levensfilosofie of religie essentieel zijn. Deze zaken kunnen we noodzakelijke (niet voldoende) voorwaarden voor levensgeluk noemen. Wie ze heeft, hoeft niet per se gelukkig te zijn, maar wie ze (of een groot deel ervan) niet heeft, is over het algemeen ongelukkig.
  • Ruut Veenhoven, bijzonder hoogleraar sociale condities voor menselijk geluk aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, doet al meer dan dertig jaar onderzoek naar geluk. Hij komt tot soortgelijke conclusies als Richard Layard. In het artikel 'What we know about happiness' noemt Veenhoven een aantal belangrijke geluksfactoren, zoals inkomen, veiligheid, vrijheid, gezondheid, educatie/scholing, tolerantie, werk, sociaal netwerk en verbondenheid.
  • De psychologen Bernard, Mills, Swenson en Walsh (2005) komen via de weg van de evolutionaire psychologie tot soortgelijke conclusies. In plaats van over geluk spreken zij over 'inclusive fitness'. Inclusive fitness is afhankelijk van een aantal basisbehoeften, zoals gezondheid, seks, een gezinsleven, een sociaal netwerk en een levensfilosofie. Van deze basisbehoeften laten zich weer andere behoeften afleiden. De behoefte aan seks bijvoorbeeld leidt weer tot behoeften zoals uiterlijke verzorging,  gezondheid, materiële welstand of geestelijke ontwikkeling.
  • De psycholoog Abraham Maslow (1908-1970) ordende naar aanleiding van zijn onderzoek naar menselijke drijfveren de menselijke behoeften in een piramide van vijf lagen (de beroemde piramide van Maslow). Elk mens heeft, volgens Maslow, naast de primaire biologische behoeften die hij met dieren deelt, behoefte aan bestaanszekerheid en sociale binding (werk, vrienden, gezin). Daarnaast wil hij als persoon gewaardeerd worden en zijn eigen specifieke kwaliteiten ontwikkelen.
  • Maar hoe kunnen we geluk definiëren? Wanneer is iemand gelukkig? Ruut Veenhoven definieert geluk als 'the overall enjoyment of your life as-a-whole' (2004), maar geeft zelf toe dat aan dergelijke definities allerlei nadelen kleven. Aristoteles heeft vermoedelijk gelijk als hij schrijft: 'Het getuigt van een goede vorming op ieder gebied die graad van precisie te eisen die de aard van het onderwerp toelaat.'
  • Ik denk dat we niet moeten proberen te verwoorden wat geluk nu precies is en wat de noodzakelijke en voldoende voorwaarden voor geluk zijn. Het volstaat dat je vast kan stellen dat je geluk door een bepaalde keuze toe- of afneemt.
  • We zien dat geluk in de voorgaande beschouwingen niet wordt beschouwd als een kortstondig euforisch gevoel, maar eerder draait om zaken als gezondheid, vrijheid, sociale binding, werk en veiligheid: allemaal zaken die we het liefst zo lang mogelijk in ons leven willen genieten. Veenhoven gebruikt daarom de term 'happy life years'. Hoe meer happy life years iemand in zijn leven heeft, hoe gelukkiger je hem mag noemen.
    Ik spreek zelf over 'welzijn op lange termijn' om dit geluksbegrip duidelijk te onderscheiden van geluk als genot of geluk als kortstondig euforisch gevoel.
  • Wanneer we welzijn op lange termijn nastreven betekent dat helemaal niet dat we alle vormen van pijn, moeite en leed moeten vermijden. Pijn en leed zijn niet alleen maar negatief. Door pijn en leed kunnen we soms weer nieuwe dingen ontdekken, oude zaken opnieuw waarderen of nieuwe wegen in ons leven inslaan. Daarom draagt het bij aan ons langetermijnwelzijn als we leren met pijn en leed om te gaan.
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Voorbeelden van vragen in deze samenvatting

Hedonistische paradox
4
Egocentrisch perspectief
4
Ethisch perspectief
4
Ethisch grond perspectief
4
Pagina 1 van 31