Samenvatting Oogheelkunde

-
43 Flashcards en notities
1 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Samenvatting - Oogheelkunde

  • 1 Oogheelkunde

  • Hoe verloopt de normale ontwikkeling van de visus?
    De meeste baby's worden niet emmetroop geboren, maar zijn licht hypermetroop. Door de groei van het oog neemt de hypermetropie af. Het proces stabiliseert meestal rond emmetropie tijdens adolescentie.

    Bij de geboorte kan een baby nog niet fixeren. Vanaf 6 weken moet een baby gericht een object kunnen fixeren en volgen. Vanaf 3-4 maanden is accomoderen en convergeren mogelijk. Het dieptezien ontwikkelt zich tussen 5 maanden en 3 jaar. Rond het 7e levensjaar is de visus tot 1.0 ontwikkeld.
  • Wat is refractie?
    Refractie is het lichtbrekende vermogen van een medium (bijv. lens) waardoor invallende lichtstralen tijdens het passeren van richting veranderen. Wordt uitgedrukt in dioptrieën. De belangrijkste variabelen zijn de corneakromming, de lenssterkte en de aslengte van het oog.
  • Wat is emmetropoe?
    Het normale scherpe zien zonder correctie en accomodatie. Parallel invallende lichtstralen hebben bij een niet-accomoderend oog hun brandpunt in het 'vlak' van het netvlies. Afwijkingen van de emmetrope situatie noemen we ametropieën.
  • Wat is myopie? En wat is hypermetropie?
    - Myopie (=bijziendheid): het breekpunt van het optische systeem ligt vóór de retina. De refractieafwijking wordt in negatieve dioptrieën aangegeven.
    - Hypermetropie (=verziendheid): het breekpunt van het optische systeem ligt achter de retina. Dit wordt in positieve dioptrieën aangegeven.
    - Astigmatisme: Het optische stelsel van het oog is niet sferisch (cilinder)
  • Wat is presbyopie?
    Ouderdomsleeszwakte. Vanaf ongeveer 40 jaar kan de lens minder goed accomoderen (bol worden). Accomoderen zorgt ervoor dat de lens boller wordt en hierdoor kan een object dat dichterbij ligt dan het oneindige scherp worden afgebeeld op het netvlies.
  • Wat is anisometropie? En wat is antimetropie?
    Anisometropie = fractieverschil van de ogen ten opzichte van elkaar
    Antimetropie = als het ene oog een positieve en het andere oog een negatieve sterkte heeft
  • Wat is strabismus en welke vormen zijn er?
    Onder strabismus verstaan we iedere afwijking van de bifoveale fixatie waarbij het fixatieobject niet tegelijk op beide foveae wordt afgebeeld. 
    - Primaire strabismus: geen organische afwijking aantoonbaar
    - Secundaire strabismus: organische afwijking aanwezig, bijvoorbeeld een verlamming, congenitaal cataract eenzijdige myopie.

    Concomitante strabismus: scheelzien is nagenoeg in alle richtingen gelijk
    Niet-concomitante strabismus: scheelzien afhankelijk van de oogstand van de ogen, vaak het geval bij paralytische strabismus
  • Wat is amblyopie en waardoor ontstaat het?
    Amblyopie (lui oog) is slecht zien ten gevolge van een onderbreking van de normale visuele ontwikkeling in de eerste levensmaanden/jaren. Oorzaken hiervan zijn: scheelzien, refractieafwijking of mediatroebeling (cataract).
  • Welke vormen van amblyopie zijn er?
    - Deprivatieamblyopie: veroorzaakt door congenitale mediatroebeling en anisometropie (verschil sterkte beide ogen)
    - Supressieamblyopie: strabismus. Beeld van het straberende oog wordt gesupprimeerd, de fovea verliest zijn functie voor gezichtsscherpte en oog wordt lui.
  • Wat is cataract?
    Cataract is een troebeling van de lens die leidt tot visusdaling, lichtverstrooiing en uiteindelijk blindheid. Cataract wordt op verschillende manieren ingedeeld:
    - Naar tijdstip van ontstaan
    - Mate van rijping
    - Oorzaak
    - Vorm
  • Waardoor wordt cataracta senilis veroorzaakt?
    Meest voorkomende vorm. Oorzaak is gelegen in lokale stoornissen van de lensstofwisseling. Risico op ontstaan van cataract is groter op hogere leeftijd, bij diabetes, galactosemie, blootstelling aan veel zonlicht, ondervoeding en diarree. Deze vorm van ouderdomscataract is geleidelijk progressief en meestal dubbelzijdig.
  • Waardoor ontstaat traumatisch cataract?
    Door stomp geweld of door penetratie van het lenskapsel. De vorm is typerend: tegen het achterste kapsel ontstaat na enkele dagen of weken troebeling in de vorm van een zonnebloem.
  • Waardoor ontstaat congenitaal cataract?
    Door infectieziekten als oculaire rubella of congenitale toxoplasmose, of is idiopathisch. Vorm is typerend wanneer één lamel van de lens is aangedaan, meestal omgeven door zogenoemde ruitertjes.
  • Waardoor ontstaat cataract complicata?
    Door chronische iridocyclitis of door langdurig gebruik van prednison. Na langdurige iritis ontstaat een fibrinemembraan op de lens.
  • Wat zijn risicofactoren voor het ontstaan van cataract?
    - Leeftijd
    - Electromagnetische straling: UV licht, IR licht, Röntgen
    - Trauma: mechanisch of chemisch
    - Diabetes mellitus
    - Medicamenten: corticosteroïden
    - Oogoperaties
    - Roken
    - Als onderdeel van syndroom: Syndroom van Down, Marfan, myotone dystrofie.
  • Wat zijn de meest voorkomende klachten van cataract?
    - Wazig zien
    - Halo's, Glare
    - Kleurverandering
    - Kan weer lezen zonder leesbril
  • Wat is kenmerkend voor corticaal cataract?
    - Periferie van de lens
    - Halo's en glare
    - Lagere visus veraf en dichtbij
    - Spaken
  • Wat is kenmerkend voor nucleair (kern) cataract?
    - Centrum
    - Relatief weinig klachten tot ver gevorderd stadium
    - Myopisering (bijziendheid)
    - Dubbelbeelden met een oog
  • Wat is kenmerkend voor posterior subscapularis cataract?
    - Posterior deel van de lens
    - Halo's en glare
    - Verminderde visus: dichterbij > veraf
    - Onregelmatige vertroebeling tegen achterste kapsel
  • Hoe behandel je cataract?
    Opereren, indien: visusklachten, functionele beperkingen die ontstaan door aanwezige cataract. Operatie door middel van phaoemulsificatie. 

    Complicaties hiervan kunnen zijn:
    - Refractieafwijkingen
    - Last van het licht
    - Verandering in kleur zien
    - Verandering in contrast zien
    - Irriterende littekens
  • Wat is glaucoom en waardoor ontstaat het?
    Glaucoom is een aandoening van de n. opticus met een karakteristieke excavatie van de papil en daarbij behorende typische gezichtsvelduitval. Een verhoogde intraoculaire oogdruk (IOD) is de grootste risicofactor. Andere risicofactoren zijn een positieve familieanamnese voor glaucoom, myopie van meer dan 6D, hart- en vaatziekten, stoornissen in de doorbloeding van de oogzenuw, diabetes mellitus, negroïde ras en leeftijd.
  • Welke vormen van openkamerhoekglaucoom zijn er?

    Primair openkamerhoekglaucoom: meest voorkomende vorm van glaucoom, die wordt gekenmerkt door verhoogde IOD, papilexcavatie en gezichtsvelduitval. Voorste oogkamerhoek staat wijd open.
    - Normale druk glaucoom: statisch normale IOD. Andere risicofactoren spelen belangrijke rol.
    - Oculaire hypertensie: IOD is verhoogd, maar papil en gezichtsveld zijn normaal.
    - Glaucoomverdacht: papil laat een voor glaucoom verdachte excavatie zien terwijl gezichtsveld normaal is.

    Secundair openkamerhoekglaucoom: wanneer ten gevolge van een oculaire dan wel systemische afwijking een verhoogde weerstand voor kamerwater aanwezig is ter hoogte van het trabelsysteem of verder. Kan gedacht worden aan specifieke aandoening, medicijngebruik of gegeneraliseerde aandoening.
  • Welke vormen van geslotenkamerhoekglaucoom zijn er?
    Primair geslotenkamerhoekglaucoom: voorste oogkamerhoek is vernauwd of afgesloten, waardoor  het kamerwater een weerstand ondervindt al voordat het het trabekelsysteem bereikt. 
    - Acuut glaucoom: treedt een zeer forse en plotselinge stijging op van de IOD.  
    - Chronisch of intermitterend glaucoom: chronisch of intermitterende afsluiting van kamerhoek.

    Secundair geslotenkamerhoekglaucoom: ten gevolge van oogheelkundige aandoening, bijvoorbeeld verklevingen van kamerhoek na uveïtis, vaatvernauwing bij diabetes of dihtdrukken van kamerhoek door tumor.
  • Hoe diagnosticeer je OKG?
    - Anamnese: familie, medicijngebruik, hart-vaatziekten
    - Oogdrukmeting
    - Funduscopie: papil
    Let op bleekheid en excavatie, asymmetrie neuroretinale rim, focale verdunning, splinterbloedinkjes, peripapillaire atrofie.   
    - Gezichtsveldonderzoek
  • Hoe behandel je OKG?
    - Medicamenteus
    - Laser (laser trabeculoplastiek)
    - Chirurgisch (trabeculectomie, glaucoomimplantaat) 
    - Druppels

    Behandeling is gericht op het stoppen en vertragen van de achteruitgang.
  • Wat zijn veel voorkomende klachten van gesloten kamerhoekglaucoom?
    - Acuut glaucoom: plotselinge toename van IOD, waardoor patiënten pijn aangeven. Door oedeem van de cornea is de visus zeer laag en worden gekleurde ringen rond lichtbronnen gezien. Ook is er gemengde roodheid aanwezig en een middelwijde lichtstijve pupil. 
    - Chronische geslotenkamerhoekglaucoom: bij episode van oplopende druk kan pijn ontstaan en soms enigzinds rood oog. Ook verdikte cornea en visusklachten mogelijk.
  • Wat is congenitaal glaucoom en waar herken je het aan?
    Primair en secundair glaucoom. Er ontstaat een abnormaal groot ook, doordat de sclera nog rekbaar is. Dit geeft het beeld van een buftalmie = koeienoog.
  • Wat is maculadegeneratie en wat zijn risicofactoren hiervoor?
    Maculadegeneratie is een slijtageproces in het centrale deel van het netvlies dat de macula lutea (gele vlek) wordt genoemd. In de macula bevindt zich het grootste aantal kegelvormige fotoreceptoren, waardoor in de macula de centrale gezichtsscherpte, waarmee scherp zien mogelijk is, ontstaat en het waarnemen van kleuren. 

    Bij maculadegeneratie wordt het scherpe zien aangetast. In het eindstadium kunnen de centrale visus en het vermogen om kleuren te zien geheel verloren gaan.

    Risicofactoren zijn: genetische predispositie, roken ongezonde voeding.
  • Waardoor ontstaat maculadegeneratie?
    - Op jonge leeftijd vaak door erfelijke factoren. Meest voorkomende juveniele vorm = autosomaal recessieve ziekte van Stargardt, die tussen 7-12 begint.
     - Als gevolg van complicaties van diabetes mellitus of andere vaatafwijkingen van het vaatvlies (uveïtis)
    - Trauma,
    - Intoxicatie (malariamiddel en antireumaticum chloroquine)
    - Lichtschade
  • Welke vormen van leeftijdsgebondenmaculadegeneratie zijn er en welke klachten veroorzaken deze?
    - Droge vorm: multipele puntvormige ophopingen van vetten en cellulaire afvalstoffen in de maculastreek (drusen) en verschuivingen in retinale pigmentepitheel. Kan uiteindelijk zorgen voor atrofie van de kegelvormige fotoreceptoren. Klachten vooral centrale visusdaling en langdurige nabeelden als ze in felle lichtbron hebben gekeken. 

    - Natte vorm (exsudatieve): nieuw gevormde bloedvaten groeien vanuit het onder de macula gelegen vaatvlies in de macula. Deze neovascularisaties hebben fragiele vaatwanden waaruit makkelijk lekkage (exsudaten) en bloedingen kunnen ontstaan. Bij bloeding/vaatlekkage ontstaat vaak een acute visusdaling en metamorfopsie. Het waarnemende beeld wordt uit elkaar getrokken --> ruitjespatroon van Amsler.

    Andere klachten: vermindering centrale gezichtsscherpte. Vlek in midden gezichtsveld. Moeite met autorijden, televisie kijken, lezen.

    In einde van LMD kunnen visuele pseudohallicunaties ontstaan (=syndroom van Charles-Bonnet).
  • Hoe diagnosticeer en behandel je maculadegeneratie?
    - Visus: Snellen kaart
    -  Amsler kaart: metamorfopsie
    - Fundus onderzoek: retinale bloedingen, drusen, RPE atrofie
     
    Eventueel aanvullend onderzoek:
    - Functie onderzoek
    - Cel en weefsel onderzoek
    - Beeldvorming (fluoresentie angiografie)

    Behandeling: anti-VEGF injecties
  • Wat is keratitis, waardoor ontstaat het en welke klachten zijn meestal aanwezig?
    Keratitis is elke ontsteking van de cornea (=hoornvlies), onafhankelijk van de oorzaak. 

    Oorzaken kunnen zijn: een virus (herpes simplex), een bacterie of schimmels en amoeben. Cornea ulcus is een zeer ernstige ontsteking die blijvende visusbeperking kan veroorzaken.
    Spoedverwijzing naar oogarts is nodig. Deze zal een kweek afnemen om de verwekker op te sporen en zo snel mogelijk antivirale of antibacteriële medicatie starten.

    Klachten: pijn (cornea bevat veel sensibele neuronen), daling gezichtsscherpte, lichtschuwheid, halo's, tranen, conjuctivale roodheid, fotofobie, soms pussige afscheiding.
  • Hoe stel je de diagnose keratitis en hoe behandel je keratitis?
    Let op pericorneale of dieper gelegen ciliare roodheid. Pupil is niet verwijd. 

    Fluoresceïneproef: kleurt epitheeldefecten van cornea als dit met blauw licht wordt onderzocht.
    Testen van gevoeligheid: bij herpetische keratitis is cornea aangedane oog verlaagd.

    Behandeling
    - Herpetische keratitis met aciclovir (vermijd corticosteroïden).
    - Bacterieël: antibioticum en atropine
  • Wat is conjuctivitis, welke klachten geeft het en waardoor wordt het veroorzaakt?
    Conjuctivitis is een ontsteking van de conjunctiva (bindvlies). Dit zorgt voor roodheid, branderigheid, tranenvloed, jeuk en afscheiding, maar geen echte pijn.

    Oorzaken:
    - Irritatie door mechanische prikkeling, door chemische middelen of door overmaat UV-licht
    - Bacteriën: streptokok, Haemophilus influenzae
    - Gonokokkeninfectie of Chlamydia: vooral bij neonaten
    - Virussen:adenovirussen, herpessimplex virus, herpes zoster
    - Allergie: IgE-gemedieerde allergische reactie
    - Traanfunctiestoornissen
    - Blefaritis: chronische infectieuze conjunctivitis    

    Op basis van anamnese kunnen de irritatieve oorzaken vaak worden achterhaald, maar kan er geen goed onderscheid worden gemaakt tussen virale en bacteriële conjunctivitis.
  • Hoe behandel je een conjunctivitis?
    Behandeling is afhankelijk van de oorzaak. Meeste conjunctividen hebben een virale herkomst en deze hoeven meestal niet behandeld te worden. Ook de bacteriële conjunctivitis gaat meestal vanzelf over. In hardnekkige gevallen of bij veel klachten kan een antibioticum worden voorgeschreven. 

    Optreden van pijn, lichtschuwheid of visusdaling wijst echter dat infectie zich verder heeft uitgebreid dan de conjunctiva (keratitis/uveïtis). Behandeling door oogarts aangewezen (antibiotica, eventueel met pupilverwijdende middelen en corticosteroïden).
  • Wat is uveïtis en welke klachten veroorzaakt het?
    Uveïtis is een verzamelnaam voor alle intraoculaire ontstekingen (iris, corpus ciliare en choroïdea).
    - Anterieure uveïtis: beperkt tot de voorste oogkamer = iritis
    - Posterieure uveïtis: beperkt tot choroïdea = choroïditis
    - Intermediaire uveïtis: geconcentreerdin galsvocht en pars plana = hyalitis en pars planitis
    - Panuveïtis: iris, corpus ciliare en choroïdea zijn alle aangedaan
    - Endoftalmitis: hele oog is aangedaan (vaak na operatie)
    - (epi)scleritis: beperkt tot oppervlakkige bindweefsel van sclera of sclera zelf

    Klachten:
    - Uveïtis anterior: diepe pijn in het oog, vooral bij licht (=fotofobie), roodheid, verminderde visus door fibrineophoping of celneerslagen in voorste oogkamer.
    - Intermediaire uveïtis en posterieure uveïtis: meestal geen roodheid, maar wel slecht zien en dwarrelende wolkjes in gezichtsveld. 

    Infectieuze uveïtis treedt voornamelijk in achterste oogsegmenten op, maar virale infecties kunnen anteriore uveïtis veroorzaken. Bij 2/3e is er sprake van een auto-immuunproces.
  • Wat is blefaritis en waardoor ontstaat het?
    Blefaritis is een ontsteking van de ooglidranden met schilfertjes en débris tussen de wimpers, meestal uitgaande van de kliertjes van Meibom, en veroorzaakt door stafylokokken. Komt vaker voor bij mensen met huidaandoeningen, zoals psoriasis en bij oudere mensen met verminderde lichaamshygiëne. 

    De behandeling is met regelmatige grondige reiniging van de ooglidranden (met wattenstokje en babyshampoo), in hardnekkige gevallen kan een antibioticum worden voorgeschreven.
  • Wat is hyposhpagma?
    Subconjuctivale bloeding, vaak als gevolg van een trauma. Is onschadelijk en gaat meestal vanzelf over (2-3 weken). Oorzaken kunnen zijn, hoge bloeddruk, hard niezen/hoesten (hoge druk).
  • Waardoor wordt uveïtis veroorzaakt?
    1. Infectieus
    - Virus
    - Bacterie
    - Parasiet
    - Gist

    2. Niet infectieus
    - Immunologisch probleem, kan in het oog alleen of als systeem ziekte
    - Trauma
    - Masquerade syndroom
  • Wat zijn symptomen van uveïtis?
    Symptomen voorste segment:
    - Cornea: descemetstippen
    - Bandvormige keratopathie
    Voorste oogkamer: cellen, eiwit (tyndall)
    Verklevingen tussen iris en lens (synechiae)
    Catarct
    Glaucoom

    Symptoom achterste segment:
    - Floaters/glasvochttroebelingen tgv ontstekingscellen/eiwitten
    - Macula oedeem (cystoid aspect)
    - Chorioretinale haarden
    - Vasculitis
  • Hoe diagnosticeer je uveïtis?
    Uveïtis anterior:
    - Systemisch afnemen van anamnese 

    Uveïtis posterior:
    - Lab met BSE, CRP, Hb, Ht, Ery, Leuco, Trombo's, nier/leverfuncties, HLA-B27, Il2r, X-thorax
    - Verdenking TBC: Mantoux aanvragen
  • Wat zijn enkele ziektebeelden die kunnen zorgen voor uveïtis?
    - Sarcoidose: granulomateuze ziekte van onbekende oorzaak. 
    - Tuberculose
    - Myocoplasma ontstekingen
    - Brucellosis
    - Beryllium cataract
    - Bartonella Hensela
  • Hoe behandel je uveïtis?
    - Uveïtis anterior wordt meestal behandeld met oogdruppels. Steroïden om de ontsteking te dempen. Mydriatica om dilatatie van de pupil te geven. Druppels voor oogdruk regulatie. Bij ernstige uveïtis anterior kan men overwegn celestone injecties te geven. 

    - Uveïtis posterior: systemische therapie met steroïden, cytostatica, alkylerende stoffen, T-cel remmers en TNF-remmers.
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Voorbeelden van vragen in deze samenvatting

Hoe verloopt de normale ontwikkeling van de visus?
1
Wat is refractie?
1
Wat is emmetropoe?
1
Wat is myopie? En wat is hypermetropie?
1
Pagina 1 van 11