Memo 4/5/6v leer/opdrachtenboek

by (4e dr.)
ISBN-10 903456990X ISBN-13 9789034569905
2102 Flashcards en notities
133 Studenten
  • Deze samenvatting
  • +380.000 andere samenvattingen
  • Een unieke studietool
  • Een oefentool voor deze samenvatting
  • Studiecoaching met filmpjes
Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - Memo 4/5/6v leer/opdrachtenboek

  • 1 Hofstelsen en horigheid

  • Hoofdstuk 1
    De levenswijze van jagers-verzamelaars
        à verschenen ongeveer 2,5 miljoen jaar geleden in Afrika
    - Trokken verder wanneer er in hun leefomgeving niet meer genoeg voedsel was.
    - Woonden in grotten, hutten of tenten, gemaakt van dierenhuiden.
    - Als ze langere tijd op jacht gingen, sloegen zij tijdelijke kampen op.
    - Groepen van 20-30.
       - Die handelden onderling en ruilden producten (vuursteen, ivoor en schelpen) met
         elkaar.
    - Kleine sociale verschillen.
    - Als er al leiders waren, onderscheidden zij zich niet of nauwelijks van andere leden van de groep. Wel was er een rolverdeling tussen mannen & vrouwen;
       - Mannen jaagden, maakten gereedschap.
       - Vrouwen verzamelden voedsel, maakten huiden schoon, hielden vuur brandend,
         zorgden voor de kinderen.

    Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen
    Oorzaken overgang naar landbouw:
      - Na de laatste ijstijd ( ± 12000 v.C.) ging het meer regenen; meer vruchtbaar gebied.
      - Op sommige plaatsen zo veel voedsel dat mensen zich er voor lange tijd vestigden.
      - Theorie 1: Klimaatverandering; koud & droog; minder eetbare planten; voedseltekort;
        mensen waren gewend om op een vaste plek te wonen; mensen wilden niet
        wegtrekken; zochten een andere oplossing; gingen zelf graan produceren.
      - Theorie 2: Bevolking groeide snel op sommige plekken; natuur kon het niet bijbenen
       
    à mensen trokken niet meer weg, zochten in hetzelfde gebied naar voedsel en de
        natuurlijke omgeving werd zo uitgeput; mensen werden gedwongen zelf gewassen
        te verbouwen
        
    Agrarische revolutie = De overgang naar het boerenbestaan/ sedentair bestaan. Deze overgang had ingrijpende gevolgen:
      - Een overschakeling voor de mensen van een zwervend naar een
        gevestigd bestaan: mensen moesten in de buurt van hun akkers blijven,
        omdat ze het hele jaar door van de landbouw leefden.
      - Snelle bevolkingsgroei, omdat boeren meer produceren dan jagers-verzamelaars en
        dus meer mensen in leven kunnen houden.
      - Het geboortecijfer steeg doordat vrouwen sneller achter elkaar kinderen 
        konden krijgen
    à jagers-verzamelaars trokken rond waardoor ze niet meer 
        dan 1 kind konden dragen maar nu ze op een vaste plek wonen kunnen ze  
        meer kinderen dragen. Kleine dorpjes werden zo echte boerendorpen.
      - Veeteelt; eerst dieren voor het vlees, later ook voor melk, wol en leer en 
        weer later voor hun trekkracht.
      - Nieuwe technieken werden uitgevonden: weven, potten bakken, gepolijst 
        steen werd geproduceerd. Later werd metaal steeds meer gebruikt voor 
        de fabricage van gereedschappen en wapens.
      - De mens ging de natuur steeds meer naar zijn hand zetten: bossen werden
        akkers, grasvlakten werden graanvelden en er kwamen dorpen in het landschap.
     
    Negatieve gevolgen:
      - Slechtere gezondheid (ondervoeding en misvorming vd ruggengraat, eten  
        was eenzijdiger, een hongersnood dreigde als een gewas mislukte, risico op  
        infectieziektes groeide door dichtbevolktheid, vee bracht ziektes mee).

      - Sociale ongelijkheid, omdat mensen voor de voedselvoorziening op elkaar
        aangewezen waren en de opbrengst van de jacht met elkaar deelden. En  
        er was verschil in rijkdom en macht doordat de ene boer succesvoller was 
        dan de andere; er ontstond een hiërarchie = verschillende sociale lagen.

    Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
    Boeren konden meer oogsten doordat de grond vruchtbaarder werd (door overstromingen van rivieren; boeren maakten gebruik van lagen slib en moesten hun akkers kunstmatig bevloeien om hiervan te profiteren).
    Deze oogsten (voedseloverschot) hadden belangrijke gevolgen:
      - Bevolking groeide; er ontstonden steden.
      - Het was niet langer nodig dat iedereen zich met de voedselvoorziening
        bezighield; mensen konden zich in andere activiteiten specialiseren; er
        ontstonden beroepen als leerlooier, pottenbakker, kleermaker en smid; er 
        kwam handelswaar beschikbaar en het beroep koopman ontstond; 
        kooplieden gingen handelen en vormden een welvarende en invloedrijke
        groep. Een andere groep, priesters, specialiseerde zich in contact met goden.
    Deze steden werden bestuurd door machtige leiders die tot koning werden gekroond en hun positie werd erfelijk. De koning deed dit samen met behulp van ambtenaren die de administratie bijhielden, wetten opstelden en controleerden of iedereen belasting had betaald.

  • 1.1 De agrarische revolutie

  • Ontwikkeling v/d/ mens

     

    1. Homo Erectus : Kenmerken:
    • Breed-klein
    • Kleine hersenen
    • Laag schuin voorhoofd
    • Geen kin
    • Goede renners

          2.   Homo Sapiens: Kenmerken:

    • Tenger
    • Minder gespierd
    • Hoog recht voorhoofd
    • Nadenken/reflecteren/emotie/probleem oplossen

    Homo Sapiens eerst in Afrika, daarna in Azië, daarna pas in Europa

  • Toen de bewoners van Abu Hureyra met zaaien en oogsten begonnen, woonden ze er al 400 jaar. Zij waren van oorsprong jagers-verzamelaars.

  • Wanneer en waar ontstonden de eerste landbouwsamenlevingen?

  • wanneer ontstonden er landbouw samenlevingen?

    tussen 6000 en 9000 voor christus

  • Waar ontstonden de eerste landbouwsamenlevingen?
    In het Midden-Oosten in een gebied dat De Vruchtbare Halvemaan wordt genoemd.
  • Prehistorie=Geen schrift

  • het gebied waar landbouwsamenlevingen ontstaan werd de vruchtbare halve maan genoemd

  • Mensen bleven in eerste instantie op één plek omdat de natuur zoveel voedsel gaf.

    Na een tijd waren ze gehecht geraakt aan die plek en verzonnen ze een andere manier om voedsel te produceren >> gevolg: ze gingen zelf graan verbouwen.

  • Hoewel de bewoners van Abu Hureyra al rond 11.000 v.C. aan landbouw gingen doen, kwam de overgang naar het boerenbestaan voor de meeste volken pas duizenden jaren later.

  • Wat werd als de allereerste mens beschouwd?

    De homo habilis

  • Welk soort werd als eerste mens beschouwd?
    Homo Habilis
  • Noem drie kenmerken van de jagers-verzamelaars
    - Nomadisch bestaan
    - Duidelijke rolverdeling
    - Gelijkheid
  • In prehistorie waren (bijna) alle mensen jagers en verzamelaars

  • Overstap naar landbouw was niet perse gezonder, levensverwachting daalde en infecties heersten.

  • Tussen 9000 en 6000 v.C. ontstonden in het Midden-Oosten landbouwsamenlevingen, in een gebied dat de Vruchtbare Halvemaan wordt genoemd.

  • Waarom leefde de homo sapiens later in Europa dan in Afrika?

    In Europa was van 120.000 tot 10.000 voor Christus de laatste ijstijd gaande.

  • welk mens kwam voor de homo sapiens

    de homo habilis

  • waar ontstond de eerste landbouwsamenleving?
    Vruchtbare halve maan
  • Kenmerken Jagers en verzamelaars:

    1. Nomaden (geen vaste woonplaats, leefden in grot, tent of hut)
    2. Kleine groepen, 20 a 30 man
    3. Geen grote sociale verschillen, meer gelijkheid
    4. Rolverdeling, vrouwen koken/vuur maken/kids verzorgen/verzamelen, mannen jagen/bescherming/gereedschap maken
    5. Bescheiden handel tussen verschillende groepen

     

  • Rond 7000 v.C. verspreidde de landbouw zich naar Noord-Afrika en rond 6000 v.C. naar Europa.

  • Waarom konden jagers-verzamelaars niet lang op dezelfde plek blijven wonen, en wat noemen we ze dan ook wel?

  • welk volk waren nomaden

    de jagers-verzamelaars

  • Waar op de wereld werd nog meer landbouw uitgevonden? 

    In China, India, het Andesgebergte (Peru en Ecuador), Mexico en in Noord-Amerika en West-Afrika.

  • wat zijn kenmerken van jagers-verzamelaars?
    - nomaden
    - sociale verschillen niet groot
    - rolverdeling man en vrouw
  • Noem twee belangrijke oorzaken van de agrarische revolutie
    1) Snelle bevolkingsgroei, door genoeg voedsel konden vrouwen sneller kinderen krijgen. Zo ontstonden er dorpen en bleven ze op 1 vaste plek wonen: ze moesten wel aan landbouw gaan doen.

    2) Door de klimaatverandering ontstond er op vele plekken vruchtbare grond en gingen ze aan landbouw doen
  • Agrarische revolutie ( overgang jagers/verzamelaars naar boerenbestaan). Vaste woonplaats en producten verbouwen/

     

    Wanneer: Vanaf 12.000 -11.000 v.c.

    Waar: Midden-Oosten (vruchtbare halve maan, stukje land tussen Tigris, Eufraat, Jordaan)

    Ook Midden-Amerika, China en India

    Waarom: Twee Theorieën:

    1. Klimaatverandering
    2. Bevolkingsgroei --> meer voedsel --> landbouw = productiever
  • Definitie Agrarische Revolutie : Overgang naar het boerenbestaan. Een overschakeling van een zwervend naar een gevestigd (of sedentair) bestaan. 

  • TIJDBALK

     

    3 miljoen jaar v.C. > Homo afrikanus

     

    2 miljoen jaar v.C. > Homo habilis

     

    1,3 miljoen jaar v.C. > Homo erectus (recht, staan)

     

    250.000 jaar v.C. > Neanderthaler (in Europa)

     

    140.000 jaar v.C. > Homo sapien (in Afrika)

    80.000 jaar v.C. > Homo sapien (in Azie)

    40.000 jaar v.C. > Homo sapien (in Europa)

     

    30.000 jaar v.C. > Homo sapien sapien (zoals wij)

     

    11.000 jaar v.C. > Landbouwrevolutie (Neolitische revolutie)

     

    3.000 jaar v.C. > Uitvinding schrift

     


    Allemaal tijdens de laatste ijstijd. (120.000-10.000 v.C.)

  • Er waren vroeger geen grote sociale verschillen. Verklaar dit.

  • noem drie kenmerken van de jagers-verzamelaars

    tijdelijke huizen, mannen jagen/vrouwen oppassen, geen echte leider

  • Wat is het verschil tussen de homo sapiens en zijn voorgangers?
    - Homo Sapiens maakte meer gespecialiseerde gereedschappen en wapens
    - Homo Sapiens gebruikte veel verschillende materialen
    - Homo Sapiens is de enige mensensoort die kunstwerken heeft gemaakt
  • Kenmerken Agrarische revolutie

    1. Sedimentair bestaan (vaste woonplaats). Wonen bij hun akkers --> stevige woonplaats bouwen.
    2. Snellere bevolkingsgroei, 1km2 leverde zo'n 60 tot 100 x zoveel voedsel op als landbouwgrond dan bij de jagers en verzamelaars.
    3. Meer productie - Jagers/verzamelaars 1 kind per jaar - landbouw 1 kind per 2 jaar
    4. Er ontstonden dorpen
    5. Vanaf 7500 v.c. kwam er veeteelt
    6. Nieuwe techniek, ploeg, aardewerk, wild en metaalgebruik
    7. Woeste grond en cultuur brengen

    Nadelen:

    1. Sociale ongelijkheid --> verschillen in rijkdom, macht & aanzien, hiërarchie (rangorde). Bijv. bestuurders, geestelijk leiders en handelaren waren hoger dan boeren en slaven.
    2. Landbouw was ongezonder
    • Ongezonder dieet
    • Misoogsten (risico)
    • Infectieziekte
  • homo sapiens maakte kunst, schilderingen op de muur

  • Gevolgen Agrarische Revolutie :

    - Het hele jaar door van de landbouw leven betekend >> Dichtbij je akker blijven. 
    -Snelle bevolkingsgroei.
    - Stijgend geboortecijfer >> kleine gehuchten groeiden geleidelijk uit tot grote boerendorpen.

    - Veeteelt kwam op gang.

    - De mens ging de natuur steeds meer naar zijn hand zetten, ze bepaalden steeds meer hoe de natuur er uit kwam te zien.

     

  • Wat beschouwen we als de eerste moderne mens?

  • Wat houdt een nomadisch bestaan in?

    Rondtrekkend. Niet op dezelfde plek blijven wonen.

  • Wat is de prehistorie?
    tijd zonder geschreven bronnen
  • Zet in de juiste volgorde: Bronstijd, Nieuwe steentijd, ijzertijd
    1. Nieuwe steentijd
    2. Bronstijd
    3. ijzertijd
  • voornamelijk jacht op rendieren, maar soms ook mammoeten, paarden en bizons

  • Noem kenmerken van jagers-verzamelaars.

  • Geef een ander woord voor De Nieuwe Steentijd ? 

    Neolithicum ( heeft zijn naam te danken aan het gebruik van nieuwe, gepolijste stenen gereedschappen)

  • Wat houdt een sedentair bestaan in?

    Op dezelfde plek blijven wonen.

  • TIJDBALK
    2 miljoen jaar v.C. > Homo habilis
    1,3 miljoen jaar v.C. > Homo erectus 
    140.000 jaar v.C. > Homo sapien (in Afrika)
    80.000 jaar v.C. > Homo sapien (in Azie)
    40.000 jaar v.C. > Homo sapien (in Europa)
    11.000 jaar v.C. > Landbouwrevolutie (Neolitische revolutie)
    3.000 jaar v.C. > Uitvinding schrift

    Allemaal tijdens de laatste ijstijd. (120.000-10.000 v.C.)
  • prehistorie is de tijd waar er nog geen schrift was

  • VOLGORDE: NIEUWE STEENTIJD >> BRONSTIJD >> IJZERTIJD

  • In het koude klimaat tijdens de ijstijd leefden de mensen vooral van de jacht op rendieren, maar ze joegen ook op mammoeten, paarden en bizons. Toen de temperatuur steeg, stierven de mammoet en de bizon uit en maakten rendieren plaats voor herten.

  • Wat is een mogelijke reden van het ontstaan van landbouwsamenlevingen?

  • wat zijn sociale ongelijkheden?
    verschillen in rijkdom, macht en aanzien
  • Noem drie nadelen van de agrarische revolutie
    - Voedseltekort door mislukte oogst.
    - Slechtere gezondheid van de mens (misvormde ruggengraat door zware lichamelijke arbeid, infectieziekten, ondervoeding)
    - Sociale ongelijkheid: Er ontstonden verschillen in rijkdom en macht
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Voorbeelden van vragen in deze samenvatting

Vanaf  wanneer spraken we van een Landbouwsamenleving ?
22
Hoe zag de leefomgeving van de jagers en verzamelaars er uit?
22
Hoe groot waren de groepen waarin de Jagers en Verzamelaars leefden?
22
Wat was het verschil tussen de Homo Sapiens en hun voorgangers? 
22
Pagina 1 van 150