eHealth: een gezondheidspsychologisch perspectief reader

by (2014)
ISBN-10 9491825992 ISBN-13 9789491825996
862 Flashcards en notities
2 Studenten

Studeer slimmer met eFaqt samenvattingen

  • Beschikbaar voor computer, tablet, telefoon en op papier
  • Vragen met antwoorden over de leerstof
  • Ongelimiteerde toegang tot 300.000 online samenvattingen
  • Tools voor slim studeren & timers voor betere resultaten

Bekijk deze samenvatting

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - eHealth: een gezondheidspsychologisch perspectief reader

  • 1 eHealth: een gezondheidspsychologisch perspectief

  • Wat is de primaire preventie in de gezondheidspsychologische eHealth-toepassing?
    - de rol van eHealth bij het voorkomen van gezondheidsproblemen
  • Wat is de secundaire preventie in de gezondheidspsychologische eHealth-toepassing?
    - de mogelijkheden en beperkingen van eHealth bij de opsporing van ziekte
  • Wat is de tertiaire preventie in de gezondheidspsychologische eHealth-toepassing?
    - eHealth in de patiëntenzorg, zowel voor patiënten als voor zorgverleners
  • Wat is ICT?
    - informatie- en communicatietechnologieën
  • Welke voordelen bieden de technieken van eHealth zowel voor de zorgverleners als voor de patiënten?
    • de zorgverlening kan efficiënter worden door gebruik van ICT-mogelijkheden
    • eHealth-initiatieven bieden potentiële zorgconsumenten de mogelijkheid om zelf gericht informatie te vergaren via internet en door middel van zelftesten een indruk krijgen van hun gezondheidstoestand
    • eHealth-toepassingen kunnen mensen helpen gezond gedrag te vertonen
  • In eerste instantie werd deze technologie in de zorg vooral gebruikt door zorgverleners om onderling klinische gegevens uit te wisselen en eventueel op afstand met patiënten te communiceren via ICT.
    Hoe werd dit genoemd?
    Dit werd 'telemedicine' of 'telehealth' genoemd, daarmee duidend op zorg op afstand via technologie.
  • Wanneer werd het begrip 'eHealth' geïntroduceerd en is er een verschil met telemedicine of telehealth?
    • het begrip 'eHealth' is na de opkomst van het internet geïntroduceerd, een begrip dat breder is dan telemedicine of telehealth
    • het gaat niet meer alleen om zorg op afstand, maar op levering van zorg onafhankelijk van tijd, plaats en zorgprofessional
    • telemedicine valt dus binnen het domein van eHealth, maar eHealth is meer dan alleen telemedicine
  • Wat valt onder het begrip eHealth?
    • alle vormen van informatie en communicatietechnologie (ICT) die gebruikt worden om de zorg voor gezondheid en welzijn te ondersteunen
    • eHealth is een overkoepelende term, waarmee duidelijk wordt gemaakt dat er gebruikgemaakt wordt van het internet, mobiele toepassingen of overige technologie in de zorg
  • De in de internationale lteratuur meest gebruikte definitie van eHealth is die van Eysenbach (2001):
    eHealth is an emerging field in the intersection of medical informatics, public health and business, referring to health services and information delivered or enhanced through the Internet and related technologies.

    In a broader sense, the term characterizes not only a technical development, but also
    • a state-of-mind
    • a way of thinking
    • an attitude, and
    • a commitment for networked, global thinking, to improve health care locally, regionally, and worldwide by using information and communication technology   
  • Waarover gaat het bij eHealth?
    • om de inzet van ICT om de zorg voor gezondheid en welzijn te ondersteunen 
    • maar ook om de manier van denken, waarbij eHealth geen doel op zich is, maar een manier om de gezondheidszorg te verbeteren
    • daarbij gaat het niet alleen om zorg op afstand door zorgprofessionals, onafhankelijk van tijd en plaats, maar ook om informatievoorziening, gezondheidsbevordering en bij voorbeeld lotgenotencontact
  • Wat is in Nederland de meestal gebruikte definitie?
    Hoe luidt deze?
    In Nederland wordt meestal de definitie van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (2002) gebruikt.

    Volgens de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg is eHealth:

    • het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, en met name internettechnologie, om gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen of te verbeteren    
  • eHealth kan op verschillende manieren worden toegepast in de communicatie binnen de zorg. 
    Welke mogelijkheden zijn dat?
    • communicatie tussen zorgverleners onderling = doctor to doctor = D2D
    • communicate tussen zorgverlener en patiënt = doctor to patient = D2P
    • communicatie tussen patiënten = patient to patient = P2P
  • Communicatie tussen zorgverleners onderling (doctor to doctor, D2D),
    bijvoorbeeld... (6)
    • teleconsultatie
    • teleradiologie
    • telepathologie
    • waarneemdossier huisartsen (WDH)
    • elektronisch medicatiedossier (EMD)
    • e-learning
  • Communicatie tussen zorgverlener en patiënt (doctor to patient, D2P),
    bijvoorbeeld... (4)
    • telemonitoring
    • telethuiszorg
    • e-consult
    • inzage in het medisch dossier
  • Communicatie tussen patiënten (patient to patient, P2P),
    bijvoorbeeld... (4)
    • communities (hyves, myface)
    • user-generated content (wikipedia)
    • rating (ziekenhuisbeoordelingen op CosumentendeZorg)
    • wisdom of crowds, (weblogs)
  • Patiënten zelf gaan steeds meer gebruik maken van de middelen en toepassingen die het internet als platform biedt.
    Met welke termen wordt deze trend aangeduid?
    • Gezondheid 2.0
    • Health 2.0
    • Zorg 2.0


    • centraal hierbij staat de eigen regie van de patiënt met betrekking tot zijn of haar gezondheid en patiëntenparticipatie bij het nemen van behandelbeslissingen
    • 2.0 duidt hierbij op de veranderende rol van de patiënt binnen de zorg
  • eHealth kan ook worden ingedeeld in categorieën op basis van gebruikte technologie.

    Tussen welke categorieën kan hierbij een onderscheid gemaakt worden?
    • Internettoepassingen
    • mobiele toepassingen
    • overige toepassingen
  • Waarover gaat het bij Internettoepassingen?
    • hierbij gaat het om websites en portals waarop informatie over gezondheid en ziekte te vinden is
    • steeds meer wordt hierbij ook gebruikgemaakt van voorlichting-op-maat, waarbij de bezoeker van de site via het invullen van een aantal vragen over zijn of haar eigen gezondheid 'tailored' (op maat gesneden) informatie krijgt
  • Waarover gaat het bij mobiele toepassingen?
    • het gaat om eHealth-toepassingen op een mobiel apparaat, ook wel mHealth genoemd (mobile health)
    • bijv. smartphones, tablets/iPad ....
  • Warover gaat het bij de overige toepassingen?
    • robotica: de zorg aan patiënten wordt ondersteund door de inzet van robots
    • domotica: het leven met een functiebeperking wordt binnen de eigen woonomgeving mogelijk gemaakt door toepassing van technologie in en om de woning, bijv. camera's en sensoren, 'huisautomatisering
    • serious gaming: games die gebruikt worden voor doeleinden anders dan alleen entertainment
  • Elementen die steeds terugkomen in verschillende definities van eHealth zijn...
    • het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, en met name internettechnologie
    • het ondersteunen of verbeteren van gezondheid of gezondheidszorg
  • Bij welke soorten communicatie (tussen welke actoren) kan eHealth worden ingezet binnen de zorg?
    Het kan bij eHealth gaan om:
    • communicatie tussen zorgverleners onderling (doctor to doctor, D2D)
    • communicatie tussen zorgverlener en patiënt (doctor to patient, D2P) 
    • communicatie tussen patiënten (patient to patient, P2P)
  • Voor het gebruik van ICT binnen de zorg komt u in de literatuur echter diverse andere benamingen tegen:
    • Zorg 2.0
    • telemedicine
    • domotica
    • mHealth
    Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen deze termen?
    • Zorg 2.0 is een breder begrip, dat niet alleen doelt op ICT-toepassingen in de zorg, maar vooral de nadruk legt op de eigen regie van de patiënt met betrekking tot zijn of haar gezondheid en patiëntenparticipatie bij het nemen van behandelbeslissingen (2.0 duidt op de veranderende rol van de patiënt binnen de zorg)
    • Telemedicine wordt doorgaans gebruikt voor medische zorg op afstand. Telemedicine valt dus binnen het domein van eHealth, maar eHealth is meer dan alleen telemedicine
    • Domotica: de integratie van technologie en diensten ten behoeve van een betere kwaliteit van wonen en leven.
    • hierbij gaat het om toepassingen binnen de woonomgeving om leven met functiebeperkingen in deze omgeving mogelijk te maken
    • domotica, ook wel 'huisautomatisering' genoemd wordt tegenwordig ook in het normale leven veelvuldig toegepast (en valt dus deels binnen en deels buiten de gezondheidstoepassingen van eHealth)
    • het gaat hier bijv. om camera's en sensoren in huis
    • mHealth: mobile Health: eHealth-toepassingen op een mobiel apparaat (smartphones, iPad, tablets...)
  • Welke twee belangrijke ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat eHealth een enorme vlucht heeft genomen de afgelopen jaren?
    • veranderende rol en zorgvraag van patiënten: mondiger patiënten, met grotere informatiebehoefte, die als autonome patiënt de eigen regie over hun gezondheid en behandelkeuzen willen houden (en moeten, gezien het huidige overheidsbeleid)
    • capaciteit gezondheidszorg: grotere zorgvraag door vergrijzing en betere diagnostiek, evenals stijging aantal chronisch zieken in combinatie met bezuinigingen in de zorg (door stijgende zorgkosten), maken een efficiëntere zorg noodzakelijk. Ook hierbij speelt het beleid van de overheid een rol.
  • Mijnzorgnet.nl - beschrijf:
    • een sociaal netwerk binnen de zorg, opgezet door UMC Radboud
    • MijnZorgnet verbindt patiënten en zorgverleners via persoonlijke zorgnetten
    • patiënten kunnen via deze weg contact leggen met hun zorgverlener en hierbij ook hun eigen sociale netwerk (familie, vrienden, mantelzorgers) betrekken
  • Met welke ontwikkelingen hangt het groeiende capaciteitsprobleem samen?
    • een toenemende vergrijzing
    • een stijging van het aantal chronisch zieken
    • de stijging van de zorgvraag zorgt voor steeds verder stijgende zorgkosten
    • bij een ongewijzigd beleid zal naar verwachting in 2030 25% van de beroepsbevolking in de zorg moeten werken om aan de vraag tegemoet te komen
    • de stijging van de zorgkosten resulteert in elkaar opvolgende bezuinigingen in de zorg
  • Welke kansen biedt eHealth om de efficiëntie van de zorg te verhogen?
    • domotica kan helpen ouderen langer thuis te blijven wonen
    • online interventies kunnen gezond gedrag bevorderen ter preventie van ziekte
    • zorgportalen kunnen op het internet helpen de communicatie tussen patiënt en zorgverlener te optimaliseren
    • via mHealth kunnen bepaalde handelingen en metingen aan het lichaam ook op afstand gemonitord worden, waardoor niet alleen tijdwinst binnen de zorg behaald wordt, maar ook de eigen regie van de patiënt verhoogd wordt
  • Wat houdt het begrip 'empowerment' binnen het kader van de gezondheidszorg in?
    • voor empowerment zijn verschillende definities in de literatuur te vinden
    • in het algemeen wijst empowerment op het bewust, sterk en weerbaar maken van patiënten, waardoor zij in staat gesteld worden eigenmachtig te beslissen en te handelen
    • hiermee wordt bedoeld dat de patiënt meer betrokken wordt bij beslissingen rondom het eigen behandeltraject en meer autonomie krijgt
    • er vindt daarmee een regieverschuiving van zorgverlener naar patiënt plaats
  • Empowerment is een proces van bewustwording van je mogelijkheden om....
    • invloed uit te oefenen
    • keuzen te maken
    • mee te beslissen


    Controle en zeggenschap over eigen leven staat hierbij centraal
    • hiervoor is het ontwikkelen van kritisch bewustzijn belangrijk


    De dialoog tussen patiënt en zorgverlener speelt een centrale rol bij patiënt empowerment.
  • Om patiëntenparticipatie te bevorderen is inbreng van beide partijen nodig. Welke spelen een rol?
    • zowel professionele kennis van de zorgverlener als
    • de ervaringskennis vanuit het perspectief van de patiënt


    Door vergroting van de autonomie van de patiënt, vindt een regieverschuiving van de zorgverlener naar de patiënt plaats.
  • Op welke 4 aspecten is het verhogen van empowerment bij patiënten gebaseerd?
    • attitude
    • kennisinbreng
    • dialoog
    • samenwerking
  • Welke beperkingen kent de inzet van eHealth om de regie van de patiënt over het eigen zorgproces te vergroten?
    • niet iedereen is in staat om kennis over gezondheid en ziekte te vergaren en te begrijpen en de eigen regie over het zorgproces op zich te nemen
    • niet iedereen is in staat om rationeel en welbespraakt te onderhandelen met een specialist
    • dit vraagt om vaardigheden om goed op te kunnen komen voor zichzelf en voldoende mondig te zijn
    • 'health literacy'
    • ouderen, lager opgeleiden en allochtonen hebben vaak een lager niveau van gezondheidsvaardigheden
    • soms is er een discrepantie tussen de professionele kennis van de medisch specialist en de kennis die de patiënt vanuit verschillende bronnen heeft opgedaan - de zorgprofessional moet hier op de juiste wijze mee om weten te gaan
    • zorgprofessionals handelen veelal vanuit hun eigen discipline, waardoor ruimte voor inbreng vanuit andere disciplines beperkt is - beide partijen moeten open staan voor de kennisinbreng van de andere partij
    • er is nog altijd een digitale kloof tussen verschillende groepen in de maatschappij - oudere, mensen met een lagere sociaaleconomische status
  • Wat is 'health literacy'?
    Deze term duidt op de gezondheidsvaardigheden die nodig zijn om goed met gezondheid en ziekte te kunnen omgaan.
  • Door wat heeft eHealth de potentie om een bijdrage te leveren aan duurzame gezondheidszorg?
    • het vergroten van patiënt empowerment en
    • het verhogen van de efficiëntie van de zorg
  • Wat zijn de vier belangrijkste factoren die bijdragen aan empowerment van patiënten?
    • attitude
    • kennis
    • dialoog en 
    • samenwerking (Timmer, 2011)
  • Wat kan eHealth betekenen voor empowerment van patiënten?
    Bij alle vier de aspecten van empowerment kan eHealth een positieve rol spelen.

    eHealth is een hulpmiddel op patiënten in staat te stellen zelf de regie over het eigen zorgproces te voeren.
    • dit vraagt een attitude met meer eigen verantwoordelijkheid en autonomie van de patiënt

    eHealth-interventies kunnen het gevoel van competentie positief beïnvloeden, bijv. door
    • online informatie
    • social media
    • zelftesten ...

    Daarnaast faciliteren eHeath-toepassingen de kennisinbreng van zowel patiënt als zorgverlener
    • ook hierbij gaat het met name om online informatie, sociale media (ervaringsverhalen), maar ook om e-communicatie

    Via dialoog en samenwerking kan eHealth in het algemeen bijdragen aan een vergroting van de regie van de patiënt in zijn eigen zorgproces.   


    eHealth-interventies kunnen zowel met betrokkenheid van een zorgverlener plaatsvinden (in gezamenlijkheid) als zonder betrokkenheid van een zorgverlener (zelfbeheer).
  • Wat zijn de beperkingen van eHealth voor indiviuele patiënten?
    • niet iedereen is in staat om kennis over gezondheid en ziekte te vergaren en te begrijpen en de eigen regie over het zorgproces op zich te nemen
    • niet iedereen is in staat om rationeel en welbespraakt te onderhandelen met een medisch specialist - dit vraagt om vaardigheden om goed op te kunnen komen voor zichzelf en voldoende mondig te zijn
    • er is soms een discrepantie tussen de professionele kennis van de medisch specialist en de kennis die de patiënt vanuit verschillende (betrouwbare en minder betrouwbare) bronnen heeft opgedaan
    • niet iedereen zal gebruik kunnen of willen maken van de mogelijkheden die eHealth biedt
    • er is nog altijd een digitale kloof tussen verschillende groepen in de maatschappij - met name ouderen, lager opgeleiden en allochtonen maken in de praktijk minder gebruik van de mogelijkheden van eHealth
  • Leg uit wat de term 'health literacy' betekent en geef aan welke groepen mensen/patiënten hier met name naadeel van ondervinden.
    Health literacy duidt op de gezondheidsvaardigheden die nodig zijn op goed met gezondheid en ziekte te kunnen omgaan

    • veel mensen hebben moeite om informatie over gezondheid en ziekte op te zoeken, begrijpen, te evalueren en correct toe te passen
    • met name ouderen, lager opgeleiden en allochtonen hebben vaak een lager niveau van gezondheidsvaardigheden
  • Wat is een mogelijk bezwaar tegen de thuiszorg op afstand?
    • de techniek
    • voldoende privacy?
  • Wat is de eHealth-monitor?
    De eHealth-monitor is een terugkerend jaarlijks onderzoek, dat beschikbaarheid en gebruik van eHealth-toepassingen door patiënten en zorgverleners volgt.
  • Hoeveel raadplegen volgens NIVEL en Nictiz het internet?
    66 %
  • Hoeveel mensen maken een afspraak bij de huisarts via het internet?
    slechts 2 %
  • Dr. Lies van Gennip, directeur van Nictiz vat samen:
    • als het gaat om het gebruik van eHealth is Nederland een eind op weg in vergelijking met het buitenland
    • zo lopen we echt voorop als het gaat om de automatiseringsgraad van huisartsen
    • tegelijkertijd is Nederland nog een lappendeken van kleinschalige eHealth-experimenten en worden lang niet alle mogelijkheden al op grote schaal gebruikt
    • eHealth biedt niet alleen kansen om problemen in de zorg het hoofd te bieden, maar stelt ons ook in staat om Nederland innovatief te onderscheiden
  • Wat voegt Prof. dr. ir. Roland Friele, adjunct-directeur van het NIVEL daaraan toe?
    • veel betrokkenen zijn terughoudend als het gaat om doelmatigheidswinsten, zeker op de korte termijn
    • sommigen verwachten zelfs dat kosten van het gebruik van eHealth-toepassingen in eerste instantie zullen toenemen
  • Welke 4 vormen van eHealth zijn er?
    • zelf op internet zoeken en bijhouden van gezondheidsinformatie door patiënten
    • online contact tussen patiënt en arts
    • dossiervoering door artsen en
    • het elektronisch kunnen delen van patiëntinformatie tussen behandeld artsen onderling
  • Waar geeft de jaarlijkse eHealth-monitor inzicht in?
    De jaarlijkse eHealth-monitor geeft inzicht in de ontwikkeling en gebruik van ICT om gezondheid en de gezondheidszorg te ondersteunen en verbeteren.
    • deze onafhankelijke informatie is bestemd voor politiek, beleidsmakers en beslissers in de Nederlandse gezondheidszorg 
  • Hoeveel wordt er gebruikgemaakt van eHealth-interventies?
    (gegevens van de landelijke eHealth-monitor, die in 2013 van start is gegaan)
    • het gebruik van eHealth-interventies is afhankelijk van het type interventie
    • informatieverschaffing via internet wordt het meest gebruikt
    • van de Nederlanders zoekt 66 % informatie over zijn ziekte of behandeling op internet
    • veel minder mensen gebruiken vormen van eHealth voor online contact met hun zorgverlener
    • zo maakte bijv. slechts 2 % van de mensen die een huisarts bezochten daarvoor via het internet een afspraak
    • patiënten zijn beperkt op de hoogte van de mogelijkheden die artsen aanbieden voor online communicatie
  • Steeds vaker nemen beleidsmakers het standpunt in dat eHealth-interventies 'evidence based' dienen te zijn.

    Leg uit wat dit betekent en geef aan in hoeverre eHealth-interventies op dit moment 'evidence based' zijn.
    Met 'evidence based medicine' of 'evidence based practice' wordt bedoeld dat een interventie bewezen effectief dient te zijn.
    • om de kwaliteit van het eHeath-aanbod te bewaken en te bevorderen is het belangrijk dat er onderzoek wordt gedaan naar de effectiviteit van de ontwikkelde toepassingen

    Als we kijken naar evidence based eHealth-interventies dan is er op dit moment vooral onderzoek gedaan naar de effectiviteit van internettoepassingen en nog niet naar de effectiviteit van mobiele toepassingen.
    • van de vele apps die zijn ontwikkeld op het gebied van voeding, stoppen met roken en bevorderen van bewegen, zijn er nog maar zeer weinig evidence based 
  • Waar zijn de termen 'evidence based medicine' en 'evidence based practice' afkomstig?
    De termen 'evidence based medicine' en 'evidence based practice' zijn afkomstig uit de geneeskunde, die ook steeds meer zijn doorgedrongen naar andere disciplines van de gezondheidszorg, waaronder de gezondheidsbevordering.

    • wat er mee wordt bedoeld is dat een interventie bewezen effectief dient te zijn 
  • Wat toetst de Stichting Quality Assurance E-health (QAEH)?
    • de Stichting Quality Assurance E-health (QAEH) toetst of organisaties aan de eisen voldoen die zijn gebaseerd op de nationale norm NEN 8028 (Medische informatica - Kwaliteitseisen telemedicine)
    • de stichting heeft als doel om middels keurmerkverlening de patiëntveiligheid en de kwaliteit van de bestaande en toekomstige eHealth-diensten te waarborgen
Lees volledige samenvatting
Maak nu je eigen eFaqt account aan voor toegang tot deze en duizenden andere hoge kwaliteit samenvattingen.

Voorbeelden van vragen in deze samenvatting

Wat is de primaire preventie in de gezondheidspsychologische eHealth-toepassing?
2
Wat is de secundaire preventie in de gezondheidspsychologische eHealth-toepassing?
2
Wat is de tertiaire preventie in de gezondheidspsychologische eHealth-toepassing?
2
Wat is ICT?
2
Pagina 1 van 150