Samenvatting De Nederlandse geschiedenis in een notendop wat elke Nederlander van de vaderlandse geschiedenis moet weten

-
ISBN-10 9035127137 ISBN-13 9789035127135
192 Flashcards en notities
2 Studenten
  • Deze samenvatting

  • +380.000 andere samenvattingen

  • Een unieke studietool

  • Een oefentool voor deze samenvatting

  • Studiecoaching met filmpjes

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Dit is de samenvatting van het boek "De Nederlandse geschiedenis in een notendop wat elke Nederlander van de vaderlandse geschiedenis moet weten". De auteur(s) van het boek is/zijn Herman Beliën Monique van Hoogstraten. Het ISBN van dit boek is 9789035127135 of 9035127137. Deze samenvatting is geschreven door studenten die effectief studeren met de studietool van Study Smart With Chris.

PREMIUM samenvattingen zijn gecontroleerd op kwaliteit en speciaal geselecteerd om je leerdoelen nog sneller te kunnen bereiken!

Samenvatting - De Nederlandse geschiedenis in een notendop wat elke Nederlander van de vaderlandse geschiedenis moet weten

  • 1 Laag land en Nederland

  • Wat was vroeger het doel van vaderlandse geschiedenis op de lagere school en wat is daarin veranderd? En welke kentering is daar nu weer een reactie op?
    VROEGER leerde men wapenfeiten en heldennamen uit het hoofd als lofzang op het verleden en morele leerschool voor het heden: voorbeelden ter navolging (helden) of juist van hoe het niet moet (slechteriken).
    SINDS TIENTALLEN JAREN ging het niet meer om feiten en personen, maar meer om structuren en algemene fenomenen zoals 'christendom', 'slavernij', 'vrouwenonderdrukking. "Geschiedenis heeft geen moreel gezag meer voor deze tijd"..
    TEGENWOORDIG is er een kentering en vindt men dat met de vernieuwing het kind met het badwater is weggegooid. Men blijkt zelfs de meest basale feiten niet meer te kennen. Bijvoorbeeld 'Geschiedenis ... in een notendop' en de canon van de Nederlandse geschiedenis moeten weer bewustzijn scheppen over de achtergronden van het ontstaan van Nederland als staat en natie. Daarbij is er nu naast trots ook plaats voor schaamte over bijvoorbeeld de slavernij.
  • Waarom is de gebiedsafbakening in "een notendop" kunstmatig? Welke afbakening kiest men (globaal)?
    Nederland zoals wij het kennen is een zeer recente creatie. Lang maakte het deltagebied deel uit van andere Europese machtsgebieden en was er geen sprake van eenheidsgevoel onder de bewoners. De lage landen vielen achtereenvolgens onder de koning van Duitsland, de hertog van Bourgondië en de koning van Spanje. De eerste samenhang ontstond pas na de Opstand, in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, maar ook toen diende elk gewest nog vooral de eigen belangen en niet alle delen van het huidige Nederland viel onder deze republiek. Pas in 1839 kreeg het koninkrijk de huidige vorm.
    De schrijvers houden grofweg de grenzen van het huidige Nederland aan.
  • 2.1 Vroegste bewoners

  • Wanneer kwamen de lage landen onder een dik pak ijs vandaan? Wat voor landschap kwam er toen en welke mensen kwamen er na ongeveer 1000 jaar  als eerste? Wat is van hen aan tastbaars overgebleven?
    13000 jaar geleden trok het ijs zich terug. In de toendra die toen ontstond kwamen rendierjagers. Als bewijs van hun kampementen is weinig anders overgebleven dan een pijlpunt op Texel en een tekening in het Limburgse Sint-Odiliënberg (zie afbeelding).

    http://www.apanarcheo.nl/extern/50-71%20hamburg.pdf  
    http://www.rmo.nl/onderwijs/museumkennis/verhalen/nederland-oudste-tekening-en-jachtkamp
  • Welke klimaatverandering trad er 10.000 jaar geleden op? Wat had dat voor invloed op het landschap en op de mensen die er voorkwamen? Wat voor tastbare bewijzen zijn er van het leven van die mensen hier?
    De temperatuur steeg behoorlijk. De toendra maakte plaats voor moerassen en bossen van berken en wilgen, later ook dennen en uiteindelijk vele soorten loofbomen. Rendieren trokken naar het Noorden en er kwamen elanden, everzwijnen, reeën en oerrunderen, vogels en vissen voor in de plaats. Sommige jagers gingen de rendieren achterna, andere gingen zich richten op het nieuwe wild, aangevuld met verzamelen van plantaardig voedsel (bessen, knollen, noten e.d.). Van deze nomaden zijn weinig vondsten bekend: een uitgeholde boomstam, een vishaak, een vustbijl en een in het veen geconserveerd lijk.
  • Waar en wanneer kwam in de lage landen de landbouw tot stand? Wat had dat voor gevolgen voor de leefwijze van mensen hier? Waar zijn hiervan sporen gevonden?
    Landbouw werd vanaf ca 4500 BC (ca 6500 jaar geleden) voor het eerst bedreven op de lössgronden in Zuid Limburg en duizend tot tweeduizend jaar daarna ook in de meer noordelijke gebieden. Men verliet de nomadische leefwijze en ging op een vaste plek wonen in lemen boerderijen, maakte potten om voorraden te bewaren en er moet iets ontstaan zijn van afspraken over bezit. Er zijn sporen gevonden in de duinen bij Vlaardingen, in de Hollandse veengebieden en op de Drentse zandgronden.
  • Welke namen hebben archeologen gegeven aan de eerste landbouwers?
    Archeologen hebben de eerste landbouwers namen gegeven die verwijzen naar de grafmonumenten en het soort aardewerk dat ze maakten: hunebedbouwers, volk van de bandkeramiek, van de trechterbekers, van de standvoetbekers en van de klokbekers.
  • Van wat voor materialen waren gereedschappen van de eerste landbouwers gemaakt?
    Hout en steen.
  • Zet in de juiste volgorde, met aanduiding van de periode: Brons, Hout, IJzer, Steen.
    Steen en hout: vanaf 11000 BC, Brons: vanaf 1700 BC, IJzer: vanaf 700 BC.
  • Hoe weten we volgens "In een notendop" dat er in 1700 BC al over grote afstanden handel werd gedreven?
    Brons (bronzen tijdperk) wordt gemaakt van tin en koper. Die zijn beide niet in het gebied zelf aanwezig. Ook is er in Exloo een halssnoer gevonden dat uit ca. 1300 BC stamt. De kralen van dit halssnoer komen volgens "In een notendop" uit Engeland (tin), het Oostzeegebied (barnsteen) en Egypte (faience).
    Volgens nieuwere inzichten kan het barnsteen overigens ook lokaal aan de kust geraapt zijn en kan het faience ook uit Engeland komen.
    http://www.encyclopediedrenthe.nl/Kralensnoer%20van%20Exloo/  

    Barnsteen is versteend hars; faience is een soort aardewerk.
  • Wat voor verandering in de grafcultuur was er rond 700 BC? Hoe weten we dat? Hoe verklaart men die verandering?
    Doden werden niet meer begraven maar gecremeerd. Dat weten we door her en der gevonden urnenvelden. Men denkt dat nieuwkomers (Germanen en Kelten) deze gewoonte wellicht hebben meegebracht.
  • 2.2 Vreemde Romeinen

  • Waar kwamen de Kelten en de Germanen vandaan? Hoe waren ze volgens Caesar over de lage landen verspreid en waardoor weten we dat hij daar niet helemaal gelijk in had?
     De Germanen verspreidden zich vanaf ca. 1400 BC vanuit Scandinavië over Europa. De Kelten trokken vanuit het Alpengebied noordwaarts. Volgens Caesar (Commentarii de bello Gallico) was de Rijn de grens tussen beide volken. Dat je dit niet al te strikt kunt nemen blijkt bijvoorbeeld uit plaatsnamen als Norg en Een in Drenthe. Die plaatsnamen zijn van Keltische oorsprong.
  • Hoe verliepen de pogingen van de Romeinen om de lage landen te onderwerpen onder Ceasar, Augustus en Claudius?
    58 BC begon Caesar aan de verovering van Gallië. Behalve Frankrijk omvatte dat ook wat nu België is en Zuid Nederland tot aan de (Oude) Rijn. In Zuid Nederland was van de aanwezigheid van de Romeinen toen nog weinig te merken. Wel hadden de tochten van Caesar diepe sporen nagelaten, zoals het uit de weg ruimen van (nagenoeg) hele stamen (Eburonen, Usipeten, Tectenen).
    12 BC onder Keizer Augustus bracht veldheer Drusus het Zuiden van de lage landen onder Romeinse heerschappij. Langs de Rijn warden legerplaatsen gebouwd om ook Germanië te gaan veroveren. Dat lukte niet. Zo bezorgde een troep Friezen in 28 AC de Romeinen een grote nederlaag bij Velzen.
    47 AC gaf Keizer Claudius de veroveringsplannen defintief op. De grens langs de Rijn werd uitgebouwd tot een sterke verdedigingslinie. Het gebied ten zuiden van de Rijn werd ingericht als een Romeinse provincie: Germania Inferior (op een andere plaats in de tekst staat dat de provincie Gallia Belgica heette??).
  • Wanneer kwamen de Bataven naar de lage landen? Wat was aanvankelijk hun relatie met de Romeinen? Wanneer veranderde die relatie en hoe kwam dat? Wie gaf leiding aan die ommekeer en hoe liepen zijn acties af? Wat herinnert nu nog aan de Bataven?
    Kort na 50BC kwamen de Bataven vanuit Midden-Duitsland naar het rivierengebied. Ze hadden een goede relatie met de Romeinen. Misschien hadden die ze ook binnengehaald, als buffer tegen de Friezen. Bataven waren vrijgesteld van belastingplicht. Ze moisten wel soldaten leveren voor het Romeinse leger. Ze warden vanaf 47 AC ials lokale elite ngezet voor het civiele bestuur toen het gebied beneden de Rijn een privincie werd.
    In 69 AC (dood van Nero) braken in het Romeinse Rijk onlusten uit, ook onder de Bataven. Ze vonden (volgens Tacitus) dat de samenwerking met de Romeinen het karakter had gekregen van slavernij van de Bataven. Onder leiding van Julius Civilis, die 25 jaar in het Romeinse leger had gediend, werd een opstand georganiseerd. samen met Friezen en andere Germaanse stamen. Vrijwel alle forten en posten aan de Rijn werden in één jaar verwoest, maar het jaar daarna werd Civilis door de Romeinen verslagen.
    Enkele herinneringen aan de Bataven zijn de naam "Betuwe" en het schilderij dat Rembrandt van de samenzwering van Civilis maakte.
  • In welke periode wortelden de Romeinse cultuur, taal en gebruiken zich steeds dieper en hoe kreeg dat op verschillende plaatsen in de lage landen vorm? Wat is daar nog van te vinden?
    70 AC tot circa 260 AC.
    In het zuiden (Gallia Belgica) woonden hereboeren in Romeinse villa's met badhuis, CV en slaven die het land bewerkten. De elite nam taal en godsdienst over. Sommige woorden bestaan nu nog (muur, kelder, tegel, straat, wijn, munt).
    Langs de Rijn waren forten als Nijmegen en Keulen centra van romanisering. In de tweede en derde eeuw waren dit bloeiende romeinse steden met altaren, tempels en badhuizen, waar bijvoorbeeld museum Valkhof van getuigt. http://www.museumhetvalkhof.nl/collecties/archeologie.html
    In de vrije Germaanse gebieden boven de Rijn was invloed van de Romeinen door intensieve handelscontacten. Friezen leverden vooral veel wol, kaas en boter. Bij de terpen zijn Romeins aardewerk en muntgeld gevonden.
  • Welke lokale en 'internationale' ontwikkelingen droegen bij aan het einde van de romeinse aanwezigheid? Wanneer vond dat plaats?
    De Romeinen trokken zich tussen eind derde eeuw en eind vierde eeuw uit de lage landen terug. Het Romeinse Rijk was overal op zijn retour door economische malaise en dalende belastinginkomsten waarmee het grote leger dat de enorme grenzen moest bewaken niet meer te onderhouden viel. Lokaal speelde ook het wassende water waarschijnlijk een rol. Een groot deel van het rivierenland en veengebied in Holland, Zeeland en Brabant werd nog drassiger dan het al was.
Lees volledige samenvatting
Deze samenvatting. +380.000 andere samenvattingen. Een unieke studietool. Een oefentool voor deze samenvatting. Studiecoaching met filmpjes.

Voorbeelden van vragen in deze samenvatting

Wat was vroeger het doel van vaderlandse geschiedenis op de lagere school en wat is daarin veranderd? En welke kentering is daar nu weer een reactie op?
1
Waarom is de gebiedsafbakening in "een notendop" kunstmatig? Welke afbakening kiest men (globaal)?
1
Wanneer kwamen de lage landen onder een dik pak ijs vandaan? Wat voor landschap kwam er toen en welke mensen kwamen er na ongeveer 1000 jaar  als eerste? Wat is van hen aan tastbaars overgebleven?
1
Welke klimaatverandering trad er 10.000 jaar geleden op? Wat had dat voor invloed op het landschap en op de mensen die er voorkwamen? Wat voor tastbare bewijzen zijn er van het leven van die mensen hier?
1
Pagina 1 van 48