Class notes - Mens en maatschappij

by
128 Flashcards en notities
3 Studenten

Studeer slimmer met eFaqt samenvattingen

  • Beschikbaar voor computer, tablet, telefoon en op papier
  • Vragen met antwoorden over de leerstof
  • Ongelimiteerde toegang tot 300.000 online samenvattingen
  • Tools voor slim studeren & timers voor betere resultaten

Bekijk deze samenvatting

Samenvatting - Class notes - Mens en maatschappij

  • 1420239600 De grieken

  • De kenmerken van de rechtstraat
    De staat heeft het hoogste gezag = gelimiteerde macht 
    De burger heeft invloed op het bestuur (democratie)
  • De uitgangspunten zijn vastgelegd in de volgende beginselen
    - scheiding der machten trias politica
    - de rechtspraak is neutraal en onafhankelijk
    - burgers hebben klassieke en sociale grondrechten
    - gelijkheid voor de wet/gelijke behandeling
    - legaliteitsbeginsel
    - ne bis in idem regel
    - wettelijke vastlegging van de maximale strafmaat
    - nemo tenetur
  • Het burgerlijk recht (tussen burgers onderling)
    Rechtspersonen (burgers, bedrijven, overheden) kunnen elkaar voor de rechter dagen, een conflict (geschil) voorleggen aan een onafhankelijke rechter
  • Augustinus 354 -430
    Theoloog, bisschop en kerkvader
    =>de civitate die (413-426)
  • De civitate die
    - verdediging van het christendom
    - opvattingen over de inrichtingvan de samenleving
    - ware gerechtigheidkanniet plaatsvinden op aarde ->
    - christenen moeten zich richtenopde geestelijke 'stad Gods'
    - de overheid is door God ingesteld
  • Karolingische hervormingen (750-950)
    930 Althing
    - parlement IJsland
    - oudstewegeevende instituut (parlement) in Europa
  • 1075 pauselijke revolutie Gregorius VII
    - dictatuur Papae (1075)
    - begin van juridische traditie
    - er ontstaatverschil tussen de geestelijke en de wereldlijke sfeer
    - onafhandkelijkpubliek gezag voor de paus
    - recht om wetten te maken
    - rechtop om bisschoppen te benomen
    - de zgn investituurstrijd is het gevolg
    - dus kerkelijke organen met eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden
    - hiermee aanzet tot secularisering
  • 1159 johannes van Salisbury
    - publicatie van de policartes (de staatsman)
    - organische opvatting van staat en samenleving
    - organen hebben allen een functie en verantwoordelijkheid 
    - vorst als hoofd
    - senaat als hart
    - boerenkaas voeten
    => daarmee ook wederkerige relatie tussen vorste, senaat en boeren
    => niet gehoorzamen alleen toegestaan bij optreden vorst tegen natuurrecht
  • Magna Carta
    1215
  • 1273 thomas van Qquino Summa Theologica
    Wereldlijke macht gebaseerd op wil van god en maatschappelijk nut door middel van de rede (verstand)
  • In volgorden van hoog naar laag
    - lex terna (goddelijke wet) in combinatie met goddelijke boeken
    - lex naturalis (natuurrecht)
    - lex humaan (menselijke wet)
  • Hoe werd de rede gebruikt?
    Om het goddelijke natuurrecht te ontdekken
    Rechtvaardig als;
    - gericht op algmeen belang
    - gegeven door bevoegd gezag
    - lasten evenredig verdelen
  • Een vorst heeft eene perkte vrijheid. Wel op het moment dat een wet gemaakt wordt maar daarna is hij gehouden aan die wet en dient hij zich vrijwillig te onderwerpen aan mogelijke aanklachten
  • 1513 machiavelli Il principe
    Republiek/stadstaten Italie, door humanisme verwerpen van christendom
    => moraal als basis voor politiek handelen
    => ideaal van republiek met vrije en gelijke burgers die participeren in leger en bestuur
    => gemengde constitutie met monarch, senaat en volk
    => vergelijkingen met het romanisering rijk
    => gaat om voortbestaan prinselijke macht en republiek
    => stapt af van morele visie op politiek handelen
  • Wat is het doel van Machiavelli Il principe?
    Krachtig en succesvol handelen; zal leiden tot waardenplurasisme
    => niet 1 systeem, maar compromis, kritisch oordelen (bestaande) politiek en instellingen 
  • 1581. Erfdragers van verlatinghe
    - de nederlandse onafhankelijkheidsverklaring
    - ook wel plakkaat van verlangde of akte vanafzwering genoemd
    - de Nederlandse provindien zweren Filips II, koning van spanje af
    - bijzonder is het recht van een volk een koning af te zetten
    - vindtnavolging in de onafhankelijkheidsverklaring van de VS in 1776
  • 1651 Thomas Hobbes
    - engelse filosoof
    - publicatie van Leviathan
    - gaat uit van een denkbeeldige natuurtoetstand van onbeperkte vrijheid van/voor de mens
  • Vreedzaam recht; leviathan (monster maar minder erg dan natuurstaat)
    Recht nodig voor vrede gesteund door soerreine staat met geweldsmonopolie
  • Hypothetische situatie; natuurtoestand
    - in natuurtoestand geen goed leven, via sociaal contract direct soevereiniteit als mens afdragen aan de staat
    - hobbes noemt die macht Leviathan
    - staat heeft taak; in sociaal contract omschreven 
    - de mens ziet uit zelfbehoudaf van geweld
    - zorgen voor weligheid
    - staat moet zich aan veiligheid houden, anders verzet gerechtvaardigd
    - dus; ontstaan van ideeen over rechten van burgers ten opzichte van de staat
  • Bill of rights
    1688
  • 1689 john locke, two treatise on government
    - ook sociaal contract-denker
    - mensen sluiten sociaal contract met elkaar en vervolgens met de staat
    - staat moet vrijheid (eigendom) garanderen
    - zo niet; opstand gerechtvaardigd 
  • 1748 charles Louis montesquieu l'esprit de lois
    Eerste socioloog;vergelijking van samenlevingen
    - cultuur (als eenheid van 1 volk?) als verklaring voor structuur en functioneren samenleving;
    Wet en recht moeten aansluiten bij cultuur van samenleving
    relatief rechtsbegrip; oordeel over recht en regels alleen mogelijk op baisis van kennis van de samenleving
    => vooral bekend van Trias Politica
  • 1762 Rousseau; du contract social
    Mens van nature vrij, maar door contacten en cultuur wordt mens afhenkelijk en onvrij. Nobele wilde
    Naast ratio ook gevoel belangrijk
    Sociaal contract en natuurtoestand
    Structuur kiezen die persoon/eigendom beschermt; kan door collectiviteit (ipv individu zoals locke)
    Vrijheid ontstaat binnen gemeenschap; door collectief optreden, algemene wil
    Vrijheid; als men leeft naar wet die men zelf heeft ontworpen
  • 1764 Beccaria; Dei delitti e delle pene (over misdrijven en straffen)
    Kritiek op systeem van strafrechtspleging; irrationeel
    - Moet gebaseerd zijn op instemming van vrije mensen. De grondslag voor straf lag in het sociaal contract (Rousseau)
    - Moet ten dienste staan van maximale nut (utilitarisme)
    Proportionaliteit vanstraffen
    Formuleert het legaliteitsbeginsel; belang van rechtszekerheid
    - Kennen van wet leidt tot afname van criminaliteit
    - Pleitbezorger van het 
    1. gelijkheidsbeginsel,
    2. het publiciteitsbeginsel en het 
    3. personaliteitsbeginsel
    - voor iedereen van hoog tot laag gelijk
    - in publieke zittingen
    - alleen voor de persoon en niet de hele familie
  • Onafhankelijkheidsverklaring VS
    1776
  • The constitution (de amerikaanse grondwet)
    1787
  • Franse revolutie; rechten van de mens en burger
    1789
  • Immanuel Kant zus eigen Friese 1795
    Pleidoooi voor een internationale gemeenschap waarop. Op basis van de ratio, problemen tussen staten onderling opgelost moeten worden
  • Bentham; the book Fallaci 1824
    Recht als instrument voor gootste geluk/belangen etc
    Utilistische benadering; recht is instrument om geestestoestanden Happinez for the greatest number of people mogelijk te maken
  • Utilitarisme
    Is een ethische stroming die de morele waarde van een handeling afmeet aan de bijdrage die deze handeling levert aan het algemeen nut, waarbij onder algemeen nut hetwelzijn en geluk van alle mensen wordt verstaan
  • David Hume 1711-1776
    Werd geinspireerd door het hedonisme van epicurus. 
    Het utilitarisme is daarna uitgewerkt door Bentham en Mill.
    Met mill heeft het utilatirmse pas echt gestalte gekregen
  • Common law
    Is een systeem van wet- en rechtsvorming op basis van gewoonterecht 
    Het bestaat nog steeds in het verenigd koninkrijk en sommige van zijn vroegere kolonies
  • Hoe werd in de middeleeuwen in engeland en het duitse keizerrijk recht gesproken?
    Op basis van gewoonterecht
  • Welk recht hadden ze in het franse koninkrijk?
    Romeinse recht (droit ecrit)
  • In engeland zochten bijvoorbeeld de juristen de gemeenschappelijke rechtstreeks (common law) op.
  • Ook de rechters reisden rond en lieten zich voor informatie over het plaatselijke gewoonterecht en feitenrelaas bijgestaan door en comité van plaatselijke bewoners; de jury
  • Waarin onderscheidt zich het van andere rechtssystemen?
    Doordat het ontstaat vanuit wat men gebruikelijk acht en wat de rechtspraak aan uitspraken (en dus wetsvorming) oplevert.
  • Vanaf wanneer is in de meeste europese landen de wet- en rechtsvorming gebaseerd op het oude Romeinse rechtssysteem waarbij de wet is vastgelegd in wetboeken?
    Sinds de franse revolutie
  • Wanneer was de afschaffing van het ancien regime?
    Na de franse revolutie
  • Wat is codificatie?
    Wet wordt vastgelegd in wetboeken
  • Het common law systeem onderscheidt zich nochtans op een aantal punten van civil law.
    In veel gevallen vindt ook juryrechtspraak plaats, waarbij de jury de feiten interpreteert en de rechter het recht toepast.
    De rechter is echter veel stuurbaarder dan in een civil law land; hij moet reageren op de verzoeken (moties) van de advocaten en mag niet op eigen initiatief ingrijpen.
  • Is ook in het nederlandse civiele recht, de rechter lijdelijk?
     Ja maar hij moet toch een aantal beslissingen ambtshalve nemen.
  • Wat voor beslissingen neemt de common lawrechter?
    Procesrechtelijk; hij zorgt als een scheidsrechter dat het proces eerlijk verloopt. Omdat rechters derhalve geen eigen materiele uitspraken doen maar slechts moties van advocaten overnemen en (in de VS) volgens sommigen soms gekozen of benoemd worden op grond van de achternaam en niet op grond van prestaties, zegt men ook wel; the a grade students will teach the law, the b grade students will practice the law, and the c grade students will becommentarieren judges
  • Common law betekent niet dat wetgeving afwezig is.
    Waar wetgeving bestaat, wordt deze echter, in tegenstelling tot een civil law stelsel, zo restrictief mogelijk geinterpreteerd. Bij terreinen waar het legaliteitsbeginsel een grote rol speelt, zoals belasting- en strafrecht, zal wetgeving echter een dominante rol spelen
  • Common law moet niet worden verward met het commune recht,waarmee het gemeenschappelijke romeinse privaatrecht wordt bedoeld war de meeste europese rechtstelsels op zijn gebaseerd
  • Het engelse common law systeem is door engelse kolonisten meegenomen en is met name in delen van Afrika, in India, Australië en de verenigde Staten-Generaal voor hetnationale rechtsstelsel
  • Wat wordt bedoeld met het ancien regime (oud bestuur)?
    Het door het huis Bourbon op absolutistische wijze geregeerde Frankrijk, van voor de franse revolutie van 1789
  • Wat wordt er nog meer bedoeld met de term ancien regime?
    De periode uit de europese geschiedenis die begint aan het einde van de middeleeuwen en eindigt met de franse revolutie. 
    Als dusdanig is het een substituut voor 'vroegmoderne tijd', een periode in de europese geschiedenis die loopt van ca. 1450 tot ca 1800
  • Wat wordt er in nederland en belgie bedoeld met ancien regime?
    Doorgaans de institutionele organisatie diens de franse invasie van 1794-1795 en de uitroeping van de bataafse republiek werd opgeheven.
    Deze administratieve en rechterlijke instellingen vonden hun wortels veelal in het feodalisme van de middeleeuwse, hoewel reeds belangrijke hervormingen waren doorgevoerd in de 18e eeuw 
  • Kenmerkend tijdens het ancien regime was de geringe vorm van politieke invloed en macht voor de opkomende burger, de ambachtslui en de arbeiders aan de ene kant vergeleken met de overmatige invloed en vooral de privileges van de adel en de hogere geestelijkheid aan de andere kant. Op het platteland bestond een grote tegenstelling tussen de boerenstand en de klasse der grondgrondbezitters, die op zijn feodale rechten stond.
Lees volledige samenvatting
Maak nu je eigen eFaqt account aan voor toegang tot deze en duizenden andere hoge kwaliteit samenvattingen.

Voorbeelden van vragen in deze samenvatting

De uitgangspunten zijn vastgelegd in de volgende beginselen
1
Augustinus 354 -430
1
De civitate die
1
Karolingische hervormingen (750-950)930 Althing
1
Pagina 1 van 24