Summary Class notes - Inleiding in gezondheidspsychologie

-
112 Flashcards & Notes
2 Students
  • This summary

  • +380.000 other summaries

  • A unique study tool

  • A rehearsal system for this summary

  • Studycoaching with videos

Remember faster, study better. Scientifically proven.

PREMIUM summaries are quality controlled, selected summaries prepared for you to help you achieve your study goals faster!

Summary - Class notes - Inleiding in gezondheidspsychologie

  • 1441058400 Werkmap studietaken, casus 2a

  • Onder stress worden verschillende dingen verstaan namelijk;
    Stress als stimulus/gebeurtenis die plaats vindt, stressor
    Stress als proces waarbij zowel stressoren als strains aanwezig zijn, vooral gericht op wisselwerking, transactie
    Stress als respons/reactie, strain
  • Welke definitie geeft Sarafino voor stress?
    ‘Stress is de toestand die ontstaat wanneer de persoon-omgeving-transactiesertoe leiden dat een individu een discrepantie waarneemt (realistisch of niet) tussen de eisen van de omgeving en de eigen biologische, psychologische en sociale capaciteiten om daaraan te voldoen.’
  • Beschrijf de vier aspecten die bij deze definitie van Sarafino (voor stress) belangrijk zijn
    1  de capaciteiten die men heeft om met moeilijkheden om te gaan, zoals lichamelijke conditie, emotionele en cognitieve stabiliteit en te verwachten steun van andere personen
    2  de eisen die de omgeving stelt aan die persoon
    3  de waargenomen discrepantie tussen de eisen die door de omgeving gesteld worden aan de persoon en de eigen mogelijkheden om daaraan te kunnen voldoen
    4  de transacties met de omgeving, oftewel wat we feitelijk doen/denken in onze interactie met de omgeving 
  • Beschrijf het centrale proces dat weergeeft hoe de transacties in stress plaatsvinden
    Centraal hierbij is het proces van de cognitieve waardering of beoordeling (appraisal) van de situatie. Deze beoordeling heeft betrekking op twee zaken: 
    1  beoordeling van de betekenis van de eisen vanuit de omgeving in relatie tot het eigen welzijn (primaire appraisal). Zo kan men de eisen uit de omgeving als dreigend ervaren voor het eigen welzijn.
    2  beoordeling van de eigen capaciteiten om aan die eisen te kunnen voldoen (secundaire appraisal). Zo kan men van zichzelf denken dat men de (eisen van de) situatie aankan of dat men de situatie niet aankan.
    Of een persoon een situatie als stressvol beoordeelt, hangt af van een aantal factoren dat onder te verdelen is in twee klassen:
    1  persoonsgebonden factoren (bijvoorbeeld hoe men zichzelf in het algemeen ziet)
    2  situatiegebonden factoren (zoals hoge eisen/alomvattendheid van een stressor of oncontroleerbaarheid van een situatie).
  • Is stress wel altijd zo slecht? In welke situatie of omstandigheden kan stress positief zijn?
    Niet alle stress is per definitie slecht. Het is aangetoond dat een bepaalde mate van stress (of liever gespannenheid/arousal) zelfs goed is voor prestaties: bijvoorbeeld het onder tijdsdruk maken van sommetjes in een laboratorium gaat beter als de proefpersonen enigszins gespannen zijn, in plaats van als ze te ontspannen zijn. Echter, de positieve aspecten van stress gelden meer als men de stressor als challenge (uitdaging) in plaats van als bedreiging ziet. 
  • Bij welke mate van stress functioneren mensen het beste? 
    Volgens Sarafino zijn er aanwijzingen dat mensen het slechtst functioneren bij zeer lage en zeer hoge niveaus van stress. Gematigde ‘optimale’ niveaus van stress leiden tot het beste functioneren van mensen.
  • Geef weer welke stressvolle karakteristieken hier aanwezig zijn. 'Door de reorganisatie werd een hele afdeling in een keer afgeschaft. We zagen het aankomen, maar we konden niets doen om het te voorkomen, we waren machteloos. In één keer stonden we met 50 mensen op straat zonder baan.’
     lage controleerbaarheid en lage wenselijkheid (desirability)
  • Geef weer welke stressvolle karakteristieken hier aanwezig zijn. ‘En ik weet gewoon niet wat mijn verantwoordelijkheid in zo’n situatie precies is. Mag ik ingrijpen in de situatie, of ga ik dan buiten mijn verantwoordelijkheden om. Als ik ingrijp, krijg ik problemen met mijn eigen baas, als ik het niet doe, loopt de boel op de werkvloer ook in de soep. Wat je ook doet, je kunt het nooit goed doen.’
    ambiguïteit (dubbelzinnig)
  • Geef weer welke stressvolle karakteristiek hier aanwezig is. ‘Daar stond ik dan; als 40-jarige weer helemaal opnieuw beginnen met een baan tussen allemaal van die jonkies. Ik heb me vaak afgevraagd waar ik aan begonnen ben.’
    moeilijke timing en eventueel ook een life-transitie
  • Geef weer welke stressvolle karakteristiek hier aanwezig is. ‘Toen mijn vader zich vorig jaar terugtrok uit het bedrijf werd van mij verwacht dat ik de zaak soepel zou overnemen. En toen realiseerde ik me dat ik nu degene was die vanaf nu het bedrijf zou leiden. Ik zag mezelf nog helemaal niet in de rol van eindverantwoordelijke voor zoveel mensen. Ik kreeg het er benauwd van, was ik hier wel klaar voor?’
    life-transitie
  • Bronnen van stress kunnen van velerlei aard zijn. In Sarafino wordt een indeling van stressbronnen, of eigenlijk stressoren, gemaakt in?
    - stressoren die uit de persoon zelf voortkomen, vaak door verschillende soorten interne conflicten
    - stressoren met wortels in de familiesituatie
    - stressoren die te maken hebben met de gemeenschap waarin men leeft.
  • Om welk soort stressbron het hier gaat:
    ‘Privé gaat het even helemaal niet zo goed. Tja, die echtscheiding waar ik nu inzit, dat is echt enorme stress voor me. Ik krijg de kinderen eens in de twee weken een weekend en dat is enerzijds heel leuk, maar ook enorm druk zo in mijn eentje. Plus dat ik nu in een nieuw appartement zit in een buurt waar ik niemand ken. Alsof je alleen bent in de wereld.’
    Stressoren afkomstig van de familiesituatie en gerelateerd aan de gemeenschap waarin men leeft
  • Om welk soort stressbron gaat het hier?
    Toen ik mijn baas vertelde dat ik die geweldige baan bij de concurrent kon krijgen, echt een superkans voor mij, kwam hij met een heel mooi tegenbod. Een flinke salarisverhoging als ik bleef, en daarbij ook nog een uitbreiding van mijn taakverantwoordelijkheden. Nu zit ik met een behoorlijk dilemma, welke keuze moet ik maken: blijven of toch maar weggaan.’
    Stressoren afkomstig uit de gemeenschap waarin men leeft (de werksituatie), maar vooral stressoren uit de persoon zelf: een intern approach/approach-conflict (beide alternatieven lijken heel mooi)
  • Om welk soort stressbron gaat het hier? ‘Mijn collega kan helemaal niet tegen die onzekerheid van deze reorganisatie. Die is bang dat ze haar baan verliest, nooit meer aan de bak komt en zelfs haar huis moet verkopen. En door die paniek word ik zelf ook meegesleurd. Ik heb geen idee of ik mag blijven of zal worden ontslagen. Plus mijn partner nog een keer, die maakt zich erg ongerust over wat er allemaal kan gebeuren met mijn baan. Maar het alternatief, gebruikmaken van die uitstapregeling is ook niets. Dat betekent een flinke salaristeruggang en ook veel onzekerheid. Wat ik ook kies, het wordt hoe dan ook een drama.’
    stressoren afkomstig van de familiesituatie (ongeruste partner) en gerelateerd aan de gemeenschap waarin men leeft (stress door werksituatie). Maar daardoor ook stressoren afkomstig uit de persoon zelf: een intern avoidance/avoidance-conflict (beide alternatieven zijn slecht).
  • Op welke manieren kan stress gemeten worden?
    Voor het meten van stress kunnen verschillende methoden gebruikt worden. Frequent gebruikte methoden om stress te meten, baseren zich op fysiologische responsen en op zelfrapportage van meegemaakte stressoren.
  • Op welke manier kan stress fysiologisch gemeten worden?
    Zoals we al zagen, is fysiologische arousal een belangrijk aspect van een stressrespons. De meeste onderzoeken die fysiologische metingen gebruiken, worden in het laboratorium uitgevoerd, waarbij de proefpersonen allerlei stressvolle taken moeten uitvoeren en waarbij de fysiologische reacties (hartslag, bloeddruk, ademhaling, enzovoorts) worden geregistreerd met behulp van een polygraaf.Daarnaast wordt gebruikgemaakt van monsters van verschillende lichaamsstoffen voor hormoonbepalingen. Uit de analyses van bloed-, urine- of speekselmonsters kan men het niveau bepalen van hormonen die door vooral de bijnieren worden uitgescheiden:catecholaminen (adrenaline en noradrenaline) en corticosteroïden (vooral cortisol).
  • Wat zijn de voor- en nadelen van het fysiologisch meten van stress?
    Het voordeel van fysiologische metingen is de relatieve betrouwbaarheid, objectiviteit en kwantificeerbaarheid van de gegevens, terwijl de nadelen de soms hoge kosten van de procedure en het veroorzaken van stress bij de onderzochte personen (bloedprikken) zijn.
  • Bepaalde soorten stress kunnen ook gemeten worden via niet-fysiologische methoden. Hoe meet je de invloed van life events?
    Life events of grote levensgebeurtenissen, zoals het overlijden van een dierbaar persoon, scheiding, werkloos worden, maar ook bijvoorbeeld zwangerschap, worden vaak gezien als gebeurtenissen die een grote invloed op het welbevinden van mensen kunnen uitoefenen, stressvol kunnen zijn en uiteindelijk de gezondheid kunnen beïnvloeden. Om de invloed van life events te meten, worden meestal speciaal daarvoor ontwikkelde vragenlijsten gebruikt.
  • Wat zijn de voor- en nadelen van het meten van stress door life events via een vragenlijst?
    Aan de vragenlijsten die het eerste werden ontwikkeld, kleefden enkele nadelen: de items waren vaak vaag en er werd weinig rekening gehouden met individuele verschillen wat betreft de invloed van een meegemaakte stressor. Ondanks deze tekortkomingen zijn er toch nog correlaties van rond de 0,30 gevonden tussen de score op deze lijst en indicaties van ziekte. Deze correlaties wijzen erop dat het meemaken van grote (‘levens’)gebeurtenissen waarschijnlijk gevolgen heeft voor de gezondheid. 
    Onderzoek naar de psychometrische kwaliteiten van deze stressorschalen heeft echter gesuggereerd dat de lijsten niet altijd erg betrouwbaar zijn: de scores op de life events-schaal veranderden behoorlijk per maand, terwijl de gebeurtenissen over perioden langer dan één jaar gaan. Dit geeft ook weer aan dat het meten van stress erg lastig is. 
  • Naast de grote levensgebeurtenissen kunnen er ook kleine dagelijkse problemen zijn die voor stress zorgen. Hoe kunnen die alledaagse problemen het beste gemeten worden?
    Ook het meemaken van kleinere, alledaagse, maar ook vaker voorkomende problemen kunnen voor stress zorgen: de zogenaamde daily hassles(alledaagse problemen). Deze kunnen zeer uiteenlopend zijn, van het in de file staan tot ruzie met de partner tot beledigende opmerkingen van de baas. Lazarus heeft met zijn medewerkers de eerste alledaagse-problemenlijst ontworpen, de Hassles Scale. In Nederland is ook een dergelijke vragenlijst ontwikkeld, deels gebaseerd op het werk van Lazarus: de Alledaagse-problemenlijst (APL) (Vingerhoets & Van Tilburg, 1994). 
    De volledige APL bestaat uit 114 items die allerlei alledaagse problemen weergeven die men in de afgelopen twee maanden heeft meegemaakt. Er bestaan twee subschalen: 

    - persoonsafhankelijke problemen die over vervelende gebeurtenissen gaan, waar de persoon zelf invloed op zou kunnen hebben uitgeoefend (zoals ‘U had onenigheid met uw partner’)
    - persoonsonafhankelijke problemen die onaangename zaken voorstellen, waar men niet veel aan kan doen (bijvoorbeeld ‘U had te maken met verkeersproblemen’). 
  • Uit onderzoek is gebleken dat alledaagse problemen inderdaad vaak negatief gerelateerd zijn aan gezondheid. Welke kanttekeningen zijn er te plaatsen bij het meten van stress door alledaagse problemen via een vragenlijst?
    Bij de interpretatie van resultaten moet men met een aantal zaken rekening houden, zoals mogelijke overlap van de items met zaken die eigenlijk stressreactie weergeven. Daarnaast is het belangrijk om zich te realiseren dat er grote individuele verschillen zijn: sommige personen kunnen veel beter tegen stress dan andere, zij vertonen een lagere kwetsbaarheid
  • De bronnen van stress (of stressoren) verdeelt Sarafino over de categorieën persoon, familie en gemeenschap/omgeving. Naast de zaken die Sarafino noemt, kunt u nog denken aan bijvoorbeeld de volgende zaken:
    .
  • Wat beschouwt u als de beste manier om te meten of iemand ‘gestresst’ is: 1) het niveau van cortisol in het bloed meten, 2) iemand een life events-vragenlijst laten invullen of 3) iemand een daily hassles-vragenlijst laten invullen? Motiveer uw antwoord.
    Er is niet één methode die per definitie de beste is. De methode om te meten of iemand ‘gestresst’ is, hangt af van de precieze vraagstelling van het onderzoek. Als u wilt weten of iemand veel of weinig stressvolle dingen heeft meegemaakt,moet u kiezen voor een vragenlijst die dit meet: een Life events-vragenlijst of een Daily hassles-lijst. Als u echter bijvoorbeeld wilt nagaan in hoeverre er fysiologische gevolgen van stress bij iemand te meten zijn, zou u beter voor bijvoorbeeld cortisolmetingen kunnen kiezen.
Read the full summary
This summary. +380.000 other summaries. A unique study tool. A rehearsal system for this summary. Studycoaching with videos.

Example questions in this summary

Onder stress worden verschillende dingen verstaan namelijk;
1
Welke definitie geeft Sarafino voor stress?
1
Beschrijf de vier aspecten die bij deze definitie van Sarafino (voor stress) belangrijk zijn
1
Beschrijf het centrale proces dat weergeeft hoe de transacties in stress plaatsvinden
1
Page 1 of 28